Droge hete zomer 2018 – water!

Vannacht heeft het voor het eerst in twee maanden weer geregend. Een unicum! Ik kan mij niet heugen dat het eerder zo droog is geweest. Wederom wordt een weerrecord gebroken. Inmiddels is 2018 droger dan het recordjaar 1976. Wie nu nog durft te beweren dat we op weg zijn naar een nieuwe ijstijd kijkt alleen naar het verre verleden en niet naar de ontwikkelingen van de afgelopen 400 jaar – het begin van de industriële revolutie. Wellicht komt er ooit weer een ijstijd, maar dan alleen vanwege een dramatische gebeurtenis (meteorietinslag, kernexplosie, o.i.d.).

Het land ligt er al wekenlang verdord en geel bij. Het gras in de tuin kleurt meestal geel in augustus, maar nooit zo vroeg in het jaar. Het is nooit reden voor paniek omdat wij weten dat het altijd weer goed komt. Zodra er een regenbui overheen gaat kleurt het gras langzaamaan weer groen. Ons grasveld sproeien, zoals zovelen doen, vinden wij onzin, verspilling van water en energie. Kijk maar eens als je gras definitief weg wilt hebben, dan moet je echt rigoureuze maatregelen nemen. Gras is oersterk.

Een jonge boomgaard

Scheuren in de grond

De kleigrond scheurt altijd wel als het droog is, maar dit jaar is het extreem. Je moet opletten waar je loopt want anders kan je een lelijke enkelblessure oplopen als je met je voet in een gat terecht komt. Waarschijnlijk zullen nadat de droogte voorbij is er gaten overblijven, maar een beetje extra grond erover en het gevaar is weer geweken.

Wij maken ons wel zorgen over onze jonge boomgaard. Veel bomen zijn nog lang niet sterk genoeg om zo’n lange periode van droogte te overbruggen. Dus geven wij onze bomen wel water. En dat is een hele klus, wij hebben inmiddels meer dan honderd jonge hoogstambomen. Nadat wij de bomen begin 2016 hadden aangeplant hebben wij een tank aangeschaft voor achter de tractor om ze water te kunnen geven. Wij pompen water uit de sloot en begieten de boompjes. Een hele klus, maar echt noodzakelijk!

Watergeven verboden
Bij terugkomst van vakantie sloeg ons echter de schrik om het hart toen wij de kop lazen van de lokale krant: ‘Overdag beregeningsverbond’. Gelukkig geen volledig verbod, want het geldt van 9.00 uur ’s morgens tot 18.00 uur ’s avonds, het moment dat de verdamping van het water op z’n grootst is, mag er geen beregening plaatsvinden met oppervlaktewater. Juist deze manier van watergeven is wat wij doen. Alleen de moestuin begieten wij met water uit de kraan.

Gisteravond nog werd ik aangesproken door een langsrijdende fietser toen ik de moestuin stond te besproeien. “Je mag helemaal niet sproeien!” zei de man plompverloren. Hij had ergens de klok horen luiden…. Het was inmiddels na 21.00 uur en ik gebruikte kraanwater. “Wie zegt dat?” antwoordde ik, maar hij fietste al weer gauw door niet bereid een discussie aan te gaan. De moestuin besproei ik meestal met opgevangen regenwater uit een tank, maar die is al maanden leeg. En de moestuin ligt te ver van de sloot af om met oppervlakte water te besproeien, dus moet ik helaas kraanwater gebruiken.

De eerste regen in weken
Maar of de plensbui van vannacht afdoende is om de omgeving weer groen te kleuren betwijfel ik. Voor mij mag het weer nog wel even warm en zonnig blijven, daar hou ik van. Mijn ideale weer is ’s nachts een regenbui en overdag lekker zonnig weer – groeizaam weer zogezegd.

 

Na regen komt zonneschijn en een hoop werk

In een week tijd zijn we van de winter in de zomer terecht gekomen. Met koningsdag was het nog te koud voor de tijd van het jaar met fikse hagel- en zelfs sneeuwbuien als resultaat. En binnen een week is de zomer in volle hevigheid losgebarsten en lopen we allemaal te hijgen en te puffen. Ik weet niet hoe het met jou zit, maar mijn lichaam moet zich altijd erg aanpassen aan de weersomstandigheden. De neiging om luchtige kleding aan te doen was groot, maar die lagen nog weggestopt achter in de kast of op zolder.

De watertank achter de trekker

De watertank achter de trekker

Wij waren eigenlijk helemaal niet zo ongelukkig met de overvloedige regen van de afgelopen weken. Want de net aangeplante nog jonge bomen en struiken hebben zeker in het begin veel water nodig. Nu moeten we de ruim 2000 bomen en struiken zelf gaan besproeien en ik kan je vertellen dat is een hele klus. Mijn man had de bui al zien hangen, want een paar weken geleden vroeg hij of ik met hem mee wilde gaan om een watertank te bezichtigen. En dan niet een om naast de kas te zetten zodat hij kan vollopen met water, maar een tank voor achter de trekker. Bij een naastgelegen bedrijf was er een te koop, die ooit was gebruik om sportvelden mee te besproeien.

Ik had zo mijn bedenkingen. Wat moeten wij nu met een tank? Wat een sta-in-de-weg. Maar mijn man had natuurlijk gelijk. Hoe hadden we anders alle nieuw aangeplante bomen en struiken moeten begieten? De tank komt nu goed van pas hoewel ook dat nog een heel werk is. Er gaat 4000 liter water in de tank en manoeuvreren is dan toch een precisiewerkje. Gelukkig is mijn man handig met de trekker al sinds zijn kindertijd doet hij niet anders.

Niet alleen manoeuvreren met de trekker is belangrijk het is ook niet meer zo eenvoudig om in de wei te wandelen. Veel boompjes zijn nog zo klein, veelal niet meer dan een spriet en het gras staat inmiddels zo hoog dat je de boompjes niet eens meer kunt zien. Aanvankelijk dachten we het veld te blijven maaien om de boompjes te kunnen zien, maar door het warme weer dat als donderslag bij heldere hemel is aangekomen lijkt het gras wel geëxplodeerd. Dus dat laten we maar zo. Dat stuk weiland is voorlopig verboden terrein. En zo tussen het gras hebben de bomen en struiken ook nog wat beschutting.

 

Water komt gewoon uit de kraan – Dag 216

Vanmorgen hoorde ik op de radio dat het vandaag de Dag van de Waterbesparing is. Dat is een mooi item voor mijn blog, dacht ik gelijk. Maar na wat speurwerk op internet heb ik niets kunnen vinden. Dus misschien heb ik het wel verkeerd verstaan. Als die dag er nog niet was dan roep ik hem zelf hierbij uit. Water komt niet overal zomaar uit de kraan en is in vele delen van de wereld behoorlijk schaars. Zonder water kunnen we niet bestaan. Als het water door erosie van de grond ook nog eens gelijk wegspoelt en alle vruchtbare aarde meesleept dan is het moeilijk voedsel verbouwen.

Het is geen overbodige luxe om eens stil te staan bij hoe welvarend wij zijn. We hoeven de kraan maar open te draaien en we hebben kwalitatief goed water. Het kan vast altijd beter en dus drinken veel mensen water uit een fles dat ze voor (te) veel geld kopen in de winkel. Daar doe ik al niet aan mee omdat ons water goed genoeg is. Om de flessen water bij jou op tafel te krijgen is ook nog eens behoorlijk wat energie nodig, om nog maar te zwijgen van de berg plastic die na het nuttigen over blijft.

Ooit schreef ik op mijn andere blog al eens over dit onderwerp onder de titel: “Water komt niet altijd uit de kraan“. Hierin heb ik ook het filmpje opgenomen “The story of bottled water”, de moeite van het bekijken waard.


Wat kunnen we zoal doen om water te besparen:

  • Korter douchen
  • Waterbesparende kranen installeren
  • Doe de kraan dicht tijdens het tanden poetsen
  • Water opvangen via regenpijpen voor gebruik in de tuin
  • De tuin niet onnodig sproeien, bij voorkeur vroeg in de ochtend
  • Toiletspoelknop met keuze veel of weinig water
  • Toiletdoorspoeling met regenwater
  • Wassen met een volle wasmachine
  • Minder wassen, kleding kan best wat langer gedragen worden en een schone handdoek in de badkamer hoeft ook niet iedere dag
  • Was groente af in een teiltje in plaats van onder een stromende kraan
  • Doe bij het koken de deksel op de pan
  • De afwasmachine alleen laten draaien als hij vol is
  • Leer je kinderen zuinig om te springen met water!

En kijk bij de aanschaf van nieuwe apparaten hoeveel water ze gebruiken.

 

De tuin schreeuwt om water – Dag 146

De laatste tijd komen mijn wensen iedere keer uit. Begin mei mopperde ik nog dat het zo droog was dat zelfs met een hak de grond nog niet te bewerken was. Ik wenste daarom flink wat regen. Amper een week later viel er zoveel regen dat in een paar dagen mijn watertank van 1000 liter gevuld was. Ik blij, de tuin ook.

waterMaar met de komst van die overweldigende hoeveelheid water kwamen ook duizenden slakken tevoorschijn. Met verwoestende kracht trok het leger slakken mijn tuin in, terwijl ik net de pompoenplanten had uitgepoot. Ik niet meer blij, mijn planten ook niet.

Nu wenste ik mij wat minder nattigheid en wat meer zon zodat het leger slakken zou worden geminimaliseerd. En zo geschiedde. De afgelopen weken scheen de zon zeer geregeld en regende het nagenoeg niet. Ondertussen liepen de temperaturen in de kas overdag behoorlijk op, dus moest er iedere dag flink wat water bij de planten. Met als gevolg dat nu sinds twee dagen mijn watertank van 1000 liter compleet leeg is. Eén voordeel: er zijn weer een stuk minder slakken.

Gisteren viel mij ineens op hoe geel het gazon aan het worden is. Toen ook de buren de aardappelen begonnen te besproeien begonnen alle alarmbellen te rinkelen. Dus heb ik de sproeiers maar weer eens tevoorschijn gehaald en een paar uur laten lopen. De slakken zijn zelfs na de sproeibeurt in geen velden of wegen te bekennen gelukkig. Maar wederom wens ik weer regen, zodat mijn watertank weer gevuld raakt en regenwater mijn planten besproeit. Zoals het er naar uit ziet gaat het zaterdag weer regenen. Hier en daar een bui lees ik op internet. Ik hoop dat er hier wat meer valt dan daar….

Maar ik zal vanaf nu toch maar wat voorzichtiger zijn met het de kosmos insturen van mijn wensen wat regen of zonneschijn betreft, want het laat zich niet zo makkelijk regelen. Het blijft hollen of stilstaan. Het leven van een tuinder gaat niet altijd over rozen. Een beetje meer balans in het klimaat zou zeer welkom zijn.

Wereldmilieudag – Dag 125

Vandaag is het World Environment Day en in gewoon Nederlands wereldmilieudag. Deze dag wordt ieder jaar op 5 juni georganiseerd door de Verenigde Naties om aandacht te vragen voor het milieu en om daarmee de bewustwording te vergroten. Ieder jaar krijgt het een speciaal thema mee. Dit jaar wordt aandacht gevraagd voor “Small Islands and Climate Change”. Nou zijn wij in Nederland geen eiland maar we kennen wel vergelijkbare problemen als eilanden die door de zeespiegelstijging worden gedwongen om drastische maatregelen te nemen willen we het hoofd boven water houden.

Watersnood BangladeshWaarom is aandacht voor dit thema belangrijk voor de gehele wereld? We hebben maar een aarde en daar moeten we zuinig op zijn willen we bestaanszekerheid garanderen voor toekomstige generaties. Klimaatverandering is een ernstige bedreiging voor veel mensen. Op sommige plaatsen veroorzaakt het wateroverlast, zoals eilanden, rivierengebieden en laaggelegen gebieden. Maar op weer andere plaatsen is door de temperatuurstijging juist een tekort aan water wat uiteraard niet bevorderlijk voor ons voortbestaan. Zonder water kunnen we niet leven en kunnen we geen gewassen laten groeien om ons te voeden. Dan houdt het dus gewoon op.

Toch lijkt het voor veel mensen een ver-van-mijn-bed-show want wij leven in een gebied van overvloed en ongekende welvaart. Maar dat is maar schijn, want wat wij hier doen of juist niet doen heeft gevolgen voor andere plekken op deze ene aarde en heeft hoe dan ook zijn weerslag op ons. Zoals grootschalige migratie naar ons toch al overbevolkte gebied, om maar eens wat te noemen. We kunnen en mogen ons kop niet in het zand steken. We moeten er allemaal wat aan doen om te voorkomen dat we straks geen leefbaar klimaat meer hebben. En als je denkt dat je een te klein radartje bent in het geheel dan heb je het mis. Alle kleine beetjes helpen, ook die van jou!

Daarom doe ik dit project om zelfvoorzienend te worden. Dat betekent leven van wat de aarde mij biedt, met hergebruik van materialen en mineralen, met zorg voor een vruchtbare bodem ten behoeve van gezonde voeding, met op ecologische manier verkregen water en energie, met zo min mogelijk impact op diezelfde aarde. Dat is mijn bijdrage aan de wereldmilieudag. En wat is jouw bijdrage?

Meer lezen over de wereldmilieudag kan op wikipedia en de site van IDFA.

Het weer wordt steeds extremer – Dag 115

Vandaag presenteerde het KNMI 4 klimaatscenario’s voor de toekomst. Ik twitter nogal eens over klimaatverandering en er zijn altijd een paar mensen die vervolgens over mij heen vallen, alsof ik ‘weerman’ ben en de toekomstprognoses verkeerd heb geïnterpreteerd. Te vuur en te zwaard proberen zij mij duidelijk te maken dat er helemaal geen sprake is van klimaatverandering en dat dit zeker niet door menselijk handelen is veroorzaakt. Alsof ik hun het brood uit de mond stoot door mijn berichtjes. Dat ik een open zenuw raak is mij wel duidelijk, het ‘waarom’ ze zo fel reageren echter niet. Ongetwijfeld zal deze blog ook weer een hoop stof doen opwaaien, maar dat neemt niet weg dat ik blijf hameren op de prognoses voor de toekomst en het feit dat wij daar iets aan moeten gaan doen. En ik zal de eerste zijn die actie onderneemt, ik leg het aan niemand op.

Foto: ANP

Foto: ANP

Dus het KNMI, die een hele positieve houding heeft ten opzichte van klimaatverandering, is voor de zoveelste keer met de wetenschappelijke rapporten aan de slag gegaan en heeft daarvoor vier scenario’s ontwikkeld. De conclusie luidt dat de winters minder koud worden en we meer last krijgen van extreem weer, zoals hevige regen- en hagelbuien, de zomers worden warmer en de zeespiegel blijft stijgen. Voor mij niets nieuws maar wel voor de mannen (het zijn altijd mannen) die er niet aan willen en argumenten aandragen dat de modellen niet kloppen. Maar die trekken zich er toch niets van aan.

Dit zet mij direct aan het denken dat het handig zal zijn om nog meer watertanks rondom de schuur te zetten voor het opvangen van de extreme hoeveelheid water die uit de lucht zal komen vallen. Bij het in ontvangst nemen van de klimaatscenario’s zei staatsecretaris Wilma Mansveld van Infrastructuur en Milieu dat het vooral een Europese aanpak vraagt. Ze zei: “de vieze lucht houdt namelijk ook niet op bij de grens”. Dat deed mij deugd want dat was nu juist het argument dat ik in het verkiezingsspotje voor De Groenen had uitgesproken waarom uit de EU stappen ongewenst is. Fijn dat ze dat gelijk heeft overgenomen.

Ondertussen blijf ik gewoon doorgaan met mijn project om zelfvoorzienend te worden, want daarmee kom ik niet alleen tegemoet aan het herstellen van de natuurlijke balans van mijn omgeving maar draag ik ook bij aan het verminderen van de CO2 uitstoot en dus de opwarming van de aarde.

 

Watervoorziening – Dag 59

Om zelfvoorzienend te worden is ook de waterhuishouding van belang. Want niemand kan zonder water en zonder water geen voedsel. Wij zijn nog niet zo ver dat we zelfvoorzienend kunnen zijn omdat met name onze watervoorziening nog lang niet geregeld is. De vraag is of dat nodig is. We hebben in Nederland een hoge kwaliteit aan drinkwater tegen een acceptabele prijs, dus waarom zouden we het anders willen. De mogelijkheid om water uit de grond te pompen is een optie, maar zoals ik al in mijn eerdere blogje schreef is het water uit de bodem net als olie niet hernieuwbaar. Dus willen we niet aangesloten zijn op het waternet dan moeten we andere oplossingen bedenken.

WP_000730Om toch ergens te beginnen met de watervoorziening starten we bij de moestuin door regenwater op te vangen. Bij een kwekerij had ik naast een kas een grote waterbak gezien. Dat leek mij ook wel wat. Onze kas heeft een mooi afvoersysteem wat al heel wat water oplevert. We vonden een grote kunststof watertank op slechts 200 meter van ons huis. Mooier kon niet. Dit weekend hebben we hem naast de kas in de moestuin geïnstalleerd, hoewel er nog een stukje pijp moet komen om de afvoer definitie naar de tank te leiden. Dat doen we komend weekend, gelukkig is de regen nog ver te zoeken.

Toen wij hier een paar jaar geleden kwamen wonen hebben wij een nieuw heg aangelegd. De tuinman had ons op het hart gedrukt dat wij beslist moesten sproeien als de zomer erg warm zou zijn anders kon het wel eens misgaan met de heg. En inderdaad de zomer was warm. Dus stond ik iedere morgen met de tuinslang een 60 meter lange heg te besproeien. Met de hand was effectiever dan via een sproeier omdat het om een behoorlijke afstand ging. Het werd iedere morgen in alle vroegte een bijna meditatieve handeling die tot diepere gedachten leidde. Dus kwam ik tot de conclusie dat het toch wat vreemd was dat ik hier schoon drinkwater op de heg stond te gieten terwijl bij een flinke regenbui de dakgoten het water niet aankonden.

Toen tijdens een fikse regenbui het water letterlijk van de muren afdroop ben ik op onderzoek uitgegaan. Dus belde ik het waterbedrijf en legde uit dat we de enorme hoeveelheid water op de een of andere manier wilden opvangen. Of ze suggesties hadden. “Ik verbind u door”, kreeg ik te horen en niet een keer maar diverse malen, iedere keer moest ik opnieuw mijn verhaal doen en werd ik weer doorgestuurd van het zogeheten kassie naar de muur. Uiteindelijk trok ik de conclusie dat niemand ooit zo’n vraag had gesteld. Dat had ik weer.

Na nog een aantal organisaties gesproken te hebben kwam ik bij een technisch bureau die wel een watertank onder de grond in de tuin konden plaatsen. “Ja en hoe krijg ik dan het water uit de tank?” vroeg ik. Nou gewoon met een pomp. Tja dat was weer een mijl op zeven. Vandaar dat wij uiteindelijk een pomp hebben gekocht die we gewoon in de sloot hebben gehangen, waar al het regenwater van de dakgoten toch al naar toe vloeit. Zo kon het dus ook.

Overigens kan ik mij niet van de indruk onttrekken dat de toegenomen regenval met de klimaatverandering van doen heeft ondanks dat de wetenschap daar nog niet over uit is. Maar dat kan aan mij liggen.