Stop de voedselverspilling

Er zijn zulke mooie initiatieven. Vandaag kwam ik er ook weer een tegen: Taste before you waste. De jonge vrouw Luana Carretto uit Amsterdams vond het zonde dat er zoveel voedsel door winkels wordt weggegooid. Zij haalt het overgebleven onverkoopbare groente en fruit op met haar bakfiets en schenkt het aan minder draagkrachtigen of goede doelen.

Voedselverspilling2De consument wil geen voedsel waar een vlekje aan zit dus blijft dat over met als gevolg dat er jaarlijks tonnen aan voedsel voor een bedrag van 2 miljard euro wordt weggegooid terwijl elders in de wereld mensen honger lijden. En dan hebben we het nog niet over al dat voedsel dat we wel kopen maar ook nog eens de kliko in gooien. Dat kan toch anders?

We zullen wel moeten want als we de meest recente berichten mogen geloven groeit de wereldbevolking de komende jaren nog sterker dan we aanvankelijk dachten. Tegen het eind van deze eeuw telt de wereldbevolking 11,2 miljard mensen. Om al die mensen van gezonde voeding te kunnen voorzien moeten we wel efficiënt met onze aarde en onze grondstoffen omspringen. Te beginnen bij onszelf door het stoppen van de voedselverspilling.

Ook een interessant initiatief is het Amsterdamse ‘afvalrestaurant’ Instock dat kookt met overgebleven voedsel van supermarkten. Een initiatief van een aantal ex-medewerkers van Albert Heijn. Zij kwamen met het idee omdat ze het verschrikkelijk zonde vonden dat er zoveel voedsel werd weggegooid omdat het over de houdbaarheidsdatum is of omdat het er niet meer zo fris uitziet. Daarom schreven ze een businessplan en presenteerden dat aan de directie van Ahold.

Met de steun van Ahold zette ze een stichting op en gingen aan de slag. Inmiddels is er een restaurant, een afhaal toko en een foodtruck die festivals afgaat. Alles met voedsel dat anders ons bord niet zou halen. Je moet wel eten wat de pot schaft!

Bekijk hier de korte documentaire die EenVandaag over beide initiatieven heeft gemaakt.

Vandaag is het Wereldvoedseldag – Dag 258

Deze wereldvoedseldag staat in het teken van voedsel en met name is er aandacht voor de hoeveelheid voedsel die wij iedere dag verspillen. Een gemiddeld huishouden gooit per jaar zo’n €400,- aan voedsel weg. Dat is toch zonde. Maar schrijnend is het vooral omdat elders in de wereld veel mensen honger lijden. Deze dag is om daar eens bij stil te staan, want voedsel mag dan bij ons overmatig aanwezig zijn, wereldwijd is het nog steeds een grote uitdaging om iedereen iedere dag van voedsel te voorzien.

Voedselverspilling 1In ons land kan nog heel wat gedaan worden tegen het voorkomen van voedselverspilling door onder andere kritisch te zijn over de houdbaarheidsdata op de verpakkingen. Voedsel waarvan de datumaanduiding op de verpakking aangeeft dat het niet langer veilig is om te eten blijkt vaak nog goed te zijn. Door deze datum te verlengen hoeven we minder weg te gooien. Producten zoals rijst en thee zijn hiervan goede voorbeelden. Maar ook de versproducten als melk en eieren kunnen vaak langer mee.

Vandaag is er weinig te horen over deze dag in de media. Nog vorig jaar probeerde de Christen Unie een wet aan te laten nemen waardoor supermarkten hun niet verkoopbare voedsel kunnen weggeven aan de voedselbanken. Ook was er aandacht om de houdbaarheidsdata op de verpakkingen te herzien. Hiervoor is een intensieve samenwerking tussen producenten, supermarkten en de overheid noodzakelijk, dat kost dus tijd. Maar dit jaar hoor ik daar niets over.

Op een site die speciaal voor deze dag is opgezet zijn diverse projecten te zien die iets bijzonders doen met voeding. Bijvoorbeeld ‘Dineren uit de Prullenbak’ waarmee de organisatoren laten zien hoeveel lekkers er bereid kan worden van hetgeen we vroegtijdig weggooien. Zelf heb ik dat eens ervaren. De hapjes van groente en fruit dat er niet zo fris meer uitzag waren heerlijk. Een dorpje in de Betuwe laat zien hoe ze met plaatselijke voedsel zelfvoorzienend kunnen worden.

Zelf heb ik regelmatig discussies met mijn man over de voedselverspilling in ons gezin, hoewel die zeer gering is. Als ik kook snij ik veel meer groente om te bereiden dan hij. De prei bijvoorbeeld gaat bij mij inclusief het merendeel van het groen de pan in, hij snijdt het groen er af. Een lelijk blad van de snijbiet komt er bij hem niet in. Van de spruitjes haal ik maar heel af en toe een blaadje weg.

Ben ik minder kritisch op hoe de groente en fruit eruit ziet omdat ik het allemaal met liefde heb gekweekt? Ik weet het niet, maar ik denk heel vaak dat in vroeger tijden men vast ook niet kritisch kon zijn over de opbrengst uit de tuin. En al die perfect ogende en super gestileerde groente in de schappen van de supermarkt vind ik niet normaal. Aan mensen zit ook wel eens een vlekje. Toch?

Voor meer leuke acties rondom voedsel kijk je hier.

 

Een tapijt van appelen – Dag 256

Deze week wordt op Radio 2 aandacht besteed aan de voedselverspilling. Ik moest gelijk denken aan de boomgaard bij mij aan de overkant waar de appels ongeplukt aan de bomen hangen tot ze vanzelf afvallen. De boomgaard wordt wel beheerd want ieder najaar wordt er gesnoeid. Maar erger nog er wordt ook geregeld gespoten. Waarschijnlijk met pesticiden. Dus die appels hoef ik niet. Maar zonde is het wel.

Vanmorgen ben ik er even doorheen gelopen. Nou ja, lopen! Je kunt er bijna niet lopen van de appels die op de grond liggen. Velen liggen verscholen in het hoge gras. Je breekt je nek er haast over. Het is er een groot gekleurd tapijt. Wel heel fascinerend en daarom heb ik maar een serie foto’s genomen.

Wel heel jammer van die mooie en lekker appeltjes.

Tomaten gooien voor de fun – Dag 217

Op zaterdag 14 september 2014 is er in Amsterdam een tomatengevecht. Of dit nu de oplossing is om het tomatenoverschot weg te werken lijkt mij niet echt zinvol. Het komt op mij over als pure voedselverspilling, daar heb ik al eerder over geschreven. Wel leuk om de agressie over de oorlogen die in de wereld gaande zijn, waar ook de Boycot van Rusland uit voort komt, kwijt te kunnen. Het wordt vast net zo ‘bloederig’ als de gewonden en doden in de oorlogen in Oekraïne en Syrië en Irak.

TomatengevechtIk wil niemands ‘feestje’ verstoren maar ik vraag mij toch af of het niet beter is om de tomaten direct aan te leveren aan het Rode Kruis die met enorme tekorten kampt vanwege de vele brandhaarden in de wereld. Als het leveren van de verse tomaten niet haalbaar is dan zijn er andere mogelijkheden zoals het inmaken tot tomatenpuree en ingeblikt afleveren aan de mensen die het goed kunnen gebruiken. Die 15 euro per persoon kan ingezet worden om de tomaten en/of de puree op de juiste plaatsen in de wereld te krijgen. En om de tomatenpulp die overblijft van de straten af te krijgen kost, denk ik, net zoveel energie als de energie die de pulp in de biomassacentrale gaat opbrengen.

Teleurgesteld ben ik dat de boycot tot dit soort steunbetuigingen moeten leiden. Er is ook sprake van een stuk ondernemersrisico. Ook ondernemers in de voedselsector moeten hun risico’s spreiden. Pas als een oogst mislukt zou er sprake kunnen zijn van steun, niet bij overconsumptie, gebrek aan afnemers of welke andere vorm van overvloed dan ook. De klagende boeren hadden vooral problemen met de prijsdalingen waardoor ze hun voedsel voor te lage bedragen kwijt konden. En als je de cijfers goed leest dan is er helemaal geen steun meer nodig omdat de prijzen al weer op het zelfde niveau terug zijn als voor de boycot van Rusland.

Leuk gevonden hoor van de jonge ondernemers maar ik laat deze creativiteit aan mij voorbij gaan.

Hoe voorkomen we voedselverspilling – Dag 210

In mijn blogje van gisteren kwam al even voorbij hoeveel voedsel wij eigenlijk verspillen. Het is goed om daar wat dieper op in te gaan. Op de site van de rijksoverheid zijn de cijfers nog schokkender daar wordt zelfs aangegeven dat we per persoon in Nederland 50 kg voedsel per jaar weggooien. Van alle voedsel die wij kopen belandt 15% ongebruikt in de prullenbak. Onze wekelijkse boodschappen kunnen dus goedkoper.

Foto: BNR

Foto: BNR

Maar daar blijft het niet bij want daar bovenop komt nog eens de verspilling die in de gehele voedselketen plaatsvindt voor een bedrag van € 2,5 miljard door de producent, de tussenhandel, de horeca en de supermarkten. Daar wordt om te beginnen door de producent die kromme komkommers, de appel met het plekje en ander ‘mislukt’ groente en fruit niet eens te koop aangeboden. In de tussenhandel ontstaat vertraging waardoor versproducten niet op tijd bij de consument zijn. En in de horeca en de supermarkt wordt altijd een zekere marge ingebouwd om voldoende op voorraad te hebben.

Toch is het niet handig want om voedsel te produceren en om het in de voedselketen te krijgen is energie nodig dus komt de verspilling het milieu en onze portemonnee niet ten goede. Om nog maar te zwijgen over het feit dat op veel plaatsen in de wereld honger geleden wordt. Hoe kunnen we de verspilling zoveel mogelijk voorkomen? Een aantal tips is op zijn plaats:

Voor de consument

  • Maak vooraf een planning wat je de komende dagen gaat eten en koop daarvoor in zodat impulsaankopen worden geminimaliseerd;
  • Gebruik een maatbeker tijdens het koken (zie mijn blog van gisteren);
  • Wees creatief met overgebleven eten en verwerk dat de volgende dag;
  • Groente wat er niet meer zo fris uitziet kan langer gebruikt worden dan je denkt, even onderdompelen in beslag, vervolgens in de frituur en je hebt een groentebeignet;
  • Geef (gekookt) voedsel weg aan iemand die het gebruiken kan;
  • Weet hoe je groente en fruit het beste kunt bewaren;
  • Vries eens wat in als je wat over hebt, wel met een goede aanduiding erop ‘wat’ en ‘wanneer’;
  • Kweek je eigen groente en fruit, dat verkort de voedselketen, bespaart energie en je hebt het altijd vers bij de hand.

Voor de producenten en supermarkten

  • Schrap bepaalde houdbaarheidsdata op voedsel dat bijna niet over de datum kan raken zoals koffie, thee, rijst en pasta;
  • Er zijn steeds meer intelligente ICT systemen die de inkoop optimaliseren.

En laten we wat minder kieskeurig zijn over onze aankopen van groente en fruit, ons ‘schoonheidsideaal’ is wel erg ver doorgeschoten. Een misvormde wortel smaakt echt niet minder lekker. Een aantal supermarkten is hierop ingesprongen en verkoopt inmiddels misvormde groente en fruit (zie mijn blog daarover). En inmiddels zijn er steeds meer initiatieven die vaak op creatieve wijze voedselverspilling tegengaan.

Eet smakelijk!

 

De voordelen van een handige maatbeker – Dag 209

Mijn man heeft er een handje van om teveel rijst of pasta te koken. Ondanks dat hij ook al meer dan 25 jaar eten kook krijgt hij het niet in zijn vingers om de juiste hoeveelheid af te meten. Er zijn verschillende hulpmiddelen die ik zelf in de loop der jaren heb gebruikt en waardoor ik redelijk goed weet hoeveel er gekookt moet worden om precies de benodigde hoeveelheid op tafel te krijgen. Maar bij hem wil het maar niet lukken.

Hij laat mij meestal het meetwerk doen. Wat het nog gekker maakt is dat hij als wij aan tafel zitten en hij de deksel optilt vaak zegt: “Nou schat deze keer heb je echt te weinig gekookt”. Om aan het eind van de maaltijd te moeten concluderen dat het weer helemaal op is en niemand nog honger heeft. “Tja een kwestie van gevoel” zeg ik dan.

Er blijft bij hem dus vaak wat voedsel over. Niet zo lang geleden was er in een supermarkt een handige actie: bij twee pakken rijst of pasta een speciale maatbeker cadeau. Wat een goed idee en dus nam ik er gelijk twee mee. De maatbeker bevat aan de ene kant verschillende soorten pasta en aan de andere kant soorten rijst, waar ik zelfs nog wat van kan leren. En met de onderkant meet je de spaghetti af. Heel handig!

Nu hebben wij nooit zo’n moeite met overgebleven voedsel want een beetje rijst kan altijd naar de kat of wordt verwerkt in een ander gerecht. En overgebleven pasta gaat door de sla of in de soep. Hoewel we voor ons gevoel niet veel voedsel weggooien blijkt de gemiddelde Nederlander toch 47 kg eten per jaar weg te gooien. Dat kan dus beter, te beginnen met een handige maatbeker.

Nog handiger – voor mijn man dan – is het om de maatbeker ook daadwerkelijk te gebruiken. Helaas doet hij dat maar zelden. Dus de handige maatbeker heeft in ons gezin nog weinig effect gehad. Evenals de toelichting dat het gat in de spaghettilepel er niet zomaar zit, nee het rondje is de maat voor de juiste hoeveelheid spaghetti voor 1 persoon. Weinig mensen schijnen dat te weten. Bij deze.

En als je niet genoeg hebt aan deze maatbekertips kijk dan op deze site voor een hele leuke spaghetti meter.

i-could-eat-a-horse

 

Misvormde groente en fruit – Dag 150

De groente die ik uit mijn tuin oogst ziet er niet altijd even mooi uit. Niet zo mooi als uit menig supermarkt althans. Maar dat deert mij niet. Vlekje of plekje ik gebruik nagenoeg alles. Het meeste fruit eet ik zo van de struik en was ik niet eens. Bij mij wordt niet gespoten. En ja ik weet dat mijn buren wel spuiten en dat ik dus alles zou moeten wassen wat ik pluk, maar toch doe ik dat niet altijd, mede vanuit het idee dat ik er ook een soort weerstand door opbouw. En dat gaat al jaren goed want ziek ben ik nooit.

Mijn eigen oogst wortelen

Mijn eigen oogst wortelen

De meeste groente die mijn keuken inkomt was ik overigens wel gewoon omdat er vaak aarde aan zit. Veel biologisch geteelde groente die je in de winkel koopt wordt na het oogsten ook gewassen als er aarde aan zit, dus zo gek is dat niet. Anders is dat bij de nieuwste teeltmethodes in kassen waar groenten vaak niet eens meer in aanraking komen met aarde. Toch ondanks perfecte methoden wordt er verschrikkelijk veel verspild doordat afwijkend voedsel wordt afgekeurd. Als ik kijk hoe weinig afval ik heb van mijn geoogste groente en fruit dan kunnen veel mensen daar een voorbeeld aan nemen. Zelfs mijn man snijdt veel meer weg dan ik zelf doe. En smaakt het er minder om? Nee, hoor daar proef je niets van.

Hoe is dat zo gekomen dat wij alleen maar perfect ogende groente en fruit willen hebben? Het is niet zozeer de vraag van de consument maar er ligt een economisch motief achter. Het is namelijk economisch voordeliger om groente en fruit aan te bieden van dezelfde vorm, omvang en gewicht omdat er een logistiek systeem achter zit waar iedere cm² telt. Maar daar waar de aanbieder dicht op de markt zit speelt dat geheel niet dus is dat geen criterium om perfect gevormd voedsel aan te bieden. De stadsboer van de ecowijk EVA Lanxmeer bijvoorbeeld levert rechtstreeks aan de consument en daar is menig groente en fruit afwijkend van het schoonheidsideaal.

Iemand tipte mij vandaag over de campagne van de Franse supermarktketen Intermarché. Zij lanceerden op een ludieke manier misvormde groente en fruit tegen gereduceerde tarieven. Gevolg: het is niet aan te slepen! Zie hieronder de promotiefilm. Hier kunnen de Nederlandse supermarkten een voorbeeld aan nemen. Ik vraag mij af wanneer de eerste misvormde appel, te kromme courgette of te kleine komkommer in het schap liggen?

Dank je voor de tip Mariëlle!