Na de pruimen komen de tomaten

Er zijn zo van die wetmatigheden in de natuur die onontkoombaar zijn, zelfs in de moestuin. We hebben net een hele serie pruimenjam gemaakt en nu komen massaal de tomaten los en is het tijd voor het maken van tomaten- en pastasaus. Vooral de combinatie met courgettes, die nu ook in ruime voorraad uit de tuin komen, maakt de pastasaus tot een groot succes. Was het voorheen experimenteren geblazen om de hoeveelheid courgettes op de een of andere manier te conserveren, hebben we inmiddels een goede manier gevonden door ze toe te voegen aan de pastasaus. Zie hier het recept.

Rode trostomaat en drie kleuren kerstomaat

Rode trostomaat en drie kleuren kerstomaat

Door de jaren heen zijn er zo van die favoriete tomaten ontstaan. Vooral de kerstomaten, ook wel cherrytomaten of snacktomaten genoemd, zijn populair. Lekker in de sla en bij de boterham. Maar zo bij het voorbij lopen kan ik ze ook niet weerstaan en steek ik er geregeld een in mijn mond. Niets is lekkerder dan eigen kweek (al denken mijn kinderen daar anders over, maar daar ga ik het nu niet over hebben).

Dit jaar heb ik het aantal soorten tomaten wat beperkt. Je kunt niet alles kweken en niet alles doet het even goed. De afgelopen jaren heb ik heel wat soorten tomaten gekweekt. Zo heb ik geprobeerd om mooie vleestomaten te kweken, maar voor die eenmaal goed en wel op gang kwamen was het seizoen al bijna voorbij en groeide ze niet voldoende door gebrek aan zonuren. Daar ben ik dus mee gestopt. Ik heb nu een gewone middelgrote tomaat en trostomaten. Die doen het prima.

Inmiddels heb ik ook de ideale soorten kerstomaten gevonden. Naast de bekende rode heb ik nu ook gele en ‘zwarte’ kerstomaten. Vooral erg leuk in de sla of om een eenvoudige lunch op te fleuren. De kerstomaten doen het buiten de kas veelal goed, maar dit jaar was het een ramp. Veel te veel regen kunnen tomaten echt niet tegen. En door de regen zijn er ook extra veel slakken. Ik kan je vertellen die lusten ook wel een tomaatje. Gelukkig had ik ook nog voldoende planten in de kas gezet en die doen het prima dus geen gebrek aan oogst.

De eerste serie pastasaus van dit jaar

De eerste serie pastasaus van dit jaar

De tomaat die ik dit jaar voor het laatst heb gekweekt is de pomodori (of is het nu pomodoro?). Ze staan nu al te beschimmelen in de kas en veel oogst heb ik er nog niet van. Dus die gaan uit het assortiment! Misschien vind ik nog eens een pomodori die het wel goed doet (heb je zaden of een suggestie dan hoor ik het graag), maar nu ben ik er even klaar mee.

In de keuken staan nu al weer een aantal potjes met tomatenzaden op kweek, voor het zaaiseizoen van volgend jaar. Dat gaat mij inmiddels ook heel goed af. Weten hoe dat werkt? De meeste tomaten die ik nu heb komen allemaal van eigen zaad.

Kortom het is weer een lekker tomatenseizoen!

 

Tomatenzaden winnen

Wat is er nu mooier dan van je eigen oogst de zaden overhouden voor het volgende jaar? Je weet dan immers wat je kan verwachten. Toch is dat niet altijd even makkelijk. Van niet alle gewassen zijn de zaden even gemakkelijk te oogsten.

WP_003239Ieder jaar kweek ik tomaten. Ik ben ooit begonnen door zaden te winnen van een gekochte tomaat. Dat werkte totaal niet. Ik dacht dat het aan mij lag dus vanaf dat moment ben ik tomatenzaden gaan kopen. Pas later kwam ik er achter dat het om twee redenen niet lukte. Enerzijds omdat de tomaten uit de winkel vaak om F1-hybride soorten gaat. Maar anderzijds omdat het zaad oogsten van tomaten om extra aandacht vraagt. De tomatenzaden hebben namelijk een beschermlaagje dat ze tegen schimmels en ziekten beschermt, die moet je eerst verwijderen alvorens te drogen en te bewaren.

Het zaad van deze F1-hybride soorten zijn speciaal door de kweker ontwikkeld en meestal niet te gebruiken om zelf mee te kweken. Dat doen ze om twee redenen. Ten eerste om alle kiemkracht naar de vrucht te brengen in plaats van naar de zaden, zodat een volle goed verkoopbare vrucht ontstaat. Maar daarnaast ook om het eigen ras te beschermen, doordat het geen vruchtbaar zaad oplevert. Denk ook maar aan de pitloze druiven.

Via tips van andere moetuinierders en kwekers ben ik er achter gekomen hoe het wel moet. Er zijn twee methoden voor het oogsten van zaden van een tomaat:
1. Het vergisten van de zaden;
2. Via het drogen in zand.

Vergisten
Om de kiemkracht te bevorderen is het aan te raden om de zaden te vergisten. Dit doe je als volgt:
• Neem rijpe, vroege tomaten, hiermee geef je de beste genen door.
• Snijd de tomaat open en verwijder de zaden.
• Doe ze in een (jam)potje, voeg water toe tot de zaden helemaal onder water staan.
• Laat het potje op een warme plaats 3 tot 4 dagen (afhankelijk van de temperatuur) gisten. Zet ze op een warme plaats. Sommige tuinierders wezen op het ontstaan van een onwelriekend luchtje en dat je daarom de zaden beter in de schuur of kas kunt zetten. Maar ik heb weinig geroken, alleen de fruitvliegjes kwamen er op af.
• Na een paar dagen is een schimmellaagje ontstaan. Gooi de inhoud door een zeef en spoel de zaden schoon met water.
• Leg de schone zaden op een theedoek of bakpapier, dep ze droog en laat ze verder aan de lucht drogen, zorg ervoor dat het geen vaste klont wordt.
• Bewaar de zaden in een zakje voor de eerstvolgende oogst. Vergeet de naam niet te noteren.

In zand drogen
Onlangs kwam ik op de moestuinforum een bericht tegen dat er een snellere manier is dan vergisten. Hier volgt de methode (zelf heb ik deze nog niet uitgeprobeerd):
• Neem rijpe, vroege tomaten, hiermee geef je de beste genen door.
• Snijd de tomaat open en verwijder de zaden.
• Spoel nu de zaden goed af in een vergiet onder de kraan. Zo spoel je het vochtige vruchtvlees er vanaf.
• Meng de zaden met fijn zand op een diep bord of een ondiepe bak, zodanig dat de lucht het zand en de zaden kan drogen. Na een dag of 3 à 4 is het geheel droog.
• Gooi de zaden wederom in de vergiet, het zand spoelt weg (dat kun je opvangen in een bak).
• Bewaar de zaden in een zakje voor de eerstvolgende oogst. Vergeet de naam niet te noteren.

Ook vond ik nog een handig filmpje op een Belgische site waar het vergisten wordt uitgelegd.

De aardappelen in zak gaan goed

Inmiddels staan de aardappelen in zak, die ik in maart heb gepoot en in de kas had gezet, al weer een aantal weken buiten. Ze doen het goed. De groei is verder dan de aardappelen die ik in april in de volle grond heb gepoot. Niet verwonderlijk natuurlijk, want ze zijn eerder gepoot en stonden er lekker warmpjes bij. Ze moeten echter wel, in tegenstelling tot die in de volle grond, apart begoten worden.

Aardappel in zak

Aardappel in zak

Vorige week heb ik er nog maar een laag aarde in de zakken bijgegooid, want ik zag al een aardappel uit de aarde tevoorschijn komen. En aardappelen die het daglicht zien worden groen door de toename van solanine en zijn dan gelijk minder goed eetbaar. Het is algemeen bekend dat een groene plek op een aardappel duidt op gif.

Anders dan bij de tomaat kan bij de aardappel het groen weggeschild worden, maar beter is het om ze goed bedekt onder de grond te houden. Een groene, dat wil zeggen onrijpe, tomaat kan beslist niet gegeten worden, van 25 mg kunnen we al ziek worden en 400 mg kan dodelijk zijn.

Zoals het er nu uitziet lijkt het experiment met de aardappelen in zak te gaan slagen. Ik denk dat we over niet al te lange tijd al de eerste aardappelen kunnen oogsten. Dat zou mooi zijn want de laatste lichting van vorig jaar is nu echt op. En dat is dan eerder dan vorig jaar!

 

Niets zo veranderlijk als het weer

Begin maart zagen we opvallend veel zwermen muggen in de tuin. Blijkbaar hebben ze de zachte winter overleefd. Dat belooft wat voor dit jaar, dacht ik gelijk. Zoals ik zelf al had geconstateerd meldde de media dat de natuur een paar weken voor liep. Ook mijn zoon merkte het gelijk. Hij is nogal vatbaar voor de muggensteken, met grote jeukende plekken tot gevolg. Ik heb al heel wat Prrrikweg gesmeerd dit seizoen.

Tomaat met MozzarellaToch is er niets zo veranderlijk als het weer want op dit moment loopt de natuur juist weer achter. Er is geen peil op te trekken. Ook ervaringen uit het verleden zijn niets waard. Omdat het weer zo goed was met volop zon had ik de tomatenplanten twee weken geleden al vanuit de serre overgebracht naar de kas. Het werd ook wat vol in huis, dus moest er wat naar buiten. Helaas heb ik mij blij gemaakt met een dode mus, want de nachtvorst van de afgelopen dagen heeft flink roet in het eten gegooid. Letterlijk. Met als gevolg dat nagenoeg alle tomatenplanten een klap hebben gehad.

Misschien dat een enkele tomatenplant het redt, maar daar kan ik niet vanuit gaan als we dit jaar weer een tomatenoogst tegemoet willen zien. Dat zou jammer zijn, want de eigen gemaakte pastasaus is favoriet bij ons in het gezin. Vooral de overvloedige oogst aan courgettes is een dankbaar ingrediënt voor de tomatensaus. En het gemis van de snoeptomaatjes en de volle tomaten op brood, in salades of met mozzarella zal groot zijn. Dus zit er niets anders op dan weer nieuwe planten kweken.

Juist dat is zo mooi van moestuinieren ieder jaar is weer anders. Ieder jaar gaat er wel iets mis. En ieder jaar zijn er weer van die momenten dat de natuur juweeltjes schenkt. En als je denkt dat je het weet dan kan het gebeuren dat je het volgende jaar bedrogen uitkomt. Ik ben benieuwd wat de rest van het seizoen gaat brengen.

 

Groene tomaten – Dag 297

Dit weekend zijn we druk bezig geweest met het winterklaar maken van de tuin. Al een aantal weken veeg ik geregeld de bladeren bijeen voor op de composthoop of direct op de tuin. De moestuin is nu al niet meer te herkennen vanwege alle bladeren die er al zijn ingewaaid. In de kassen moest ook het nodige gebeuren. Eerst heb ik de laatste tomaten geoogst en daarna de planten geruimd. Vanwege het zachte weer waren er zelfs nog twee planten met nieuwe bloemen, niet te geloven. Maar nu de dagen korter worden en als straks de kou doorzet dan geef ik ze geen kans meer dat er nog een tomaat tot volle wasdom komt. Dus hup de planten eruit om de grond tot rust te laten komen en van een nieuwe toplaag te voorzien.

Onrijpe tomaten

Laatste oogst (onrijpe) tomaten

Het handje vol tomaten dat nog over was zijn vooral groene tomaten. Ik heb altijd geleerd dat groene onrijpe tomaten giftig zijn dus niet eetbaar, net als groene aardappelen. Beide zijn familie van de nachtschade. Maar de laatste tijd zie je in winkels en restaurants steeds meer tomaten in verschillende kleuren waaronder groene. Daar heb ik toch wat moeite mee gezien mijn meegekregen kennis. Zijn de groene nu wel of niet eetbaar? Een mooi onderwerp voor een blogje. Dus ben ik op onderzoek uitgegaan.

Uit mijn zoektocht moet ik toch concluderen dat de tomaten rood moeten zijn om ze veilig te kunnen eten, althans mijn tomaten, want dat zijn allemaal rode rassen. Groene tomaten bevatten tomatine, dat is de natuurlijke giftige afweerstof tegen ziekten en plaagdieren. Tomatine is ook giftige voor de mens. Groene tomaten kunnen echter wel worden gegeten als ze verhit zijn. Ook kunnen ze gebruikt worden in chutney of jam. Het rijpingsproces van groene tomaten kan worden gestimuleerd door ze samen met een banaan of appel op een donkere warme niet te droge plaats te bewaren, in een zak of een doos waarin ze wel kunnen ventileren. De appel en banaan bevatten ethyleen, wat ook wel rijpingsgas genoemd wordt.

De laatste jaren zien wij ook steeds meer tomaten in andere kleuren op de markt verschijnen, dat zijn andere rassen die van kleur verschillen van groen, geel, oranje tot lichtroze, maar ook donkerpaarse tomaten bestaan. Dit zijn dan geen onrijpe tomaten, maar een soort die niet rood kleurt. Enkele voorbeelden zijn: Green Grape en Green Zebra (groen), Yellow Clementine en de Honeydew (geel), Blondkopje en Arancia (oranje), San Marzano (roze) en Black Shadow (paars). Misschien moet ik het komende jaar maar eens wat andere kleur tomaten kweken voor de broodnodige variatie.

Toevallig of niet maar halverwege het schrijven van dit blogje dronk ik mijn kopje koffie met de krant en daar viel mijn oog op de column van Wilfried de Jong over Nachtschade.

 

Wat kun je allemaal maken van tomaat – Dag 240

Vorige week hadden we enorm veel tomaten. Dus hebben we weer onze overheerlijke pastasaus met courgettes ingemaakt. Maar in de kelder staan nu genoeg potten, waardoor we vanaf nu tot de volgende oogst geregeld pasta met tomatensaus kunnen eten. En meer moeten het er ook niet worden want onze jongste zoon is weer dol op witte pastasaus, dus daar moeten we ook aan tegemoet komen.

Bruschetta met tomaat

Bruschetta met tomaat

Vandaag was het echter weer raak en had ik weer een volle mand tomaten. Omdat ik dat zag aankomen hebben we vast wat vooruit gedacht. Daarom hadden we morzzarella en stokbrood gekocht. Inmiddels had ik ook al weer twee potten met basilicum gezaaid en die stond er geweldig bij. Dus hebben we tussen de middag heerlijk bruschettas met tomaat gegeten. Natuurlijk had ik daar een foto van moeten maken, maar het was al op voor ik er aan dacht.

Voor wie niet weet wat dat is hier even de toelichting. Neem wat dun gesneden stokbrood en rooster ze kort in de broodrooster tot ze knapperig zijn. Wrijf ze in met een teentje knoflook. Beleg ze met een plak tomaat en daarbovenop een bolletje morzzarella en beleg met een blaadje basilicum. De smaak van de combinatie is echt heerlijk en het is zo klaar. Ook lekker is om spiesjes te maken met een kerstomaatje, blaadje basilicum, bolletje morzzerella, blaadje basilicum dan weer een kerstomaatje en ga zo door tot het spiesje vol is.

Maar daarmee zijn we nog niet door alle tomaten heen dus ben ik nu op internet maar eens aan het speuren wat we nog meer kunnen maken. Wij zijn ook dol op zongedroogde tomaten. Maar ja hoe maak je dat, zoveel zon is er nu ook weer niet? Nou zelfs dat kun je vinden op internet, waar zouden we zijn zonder? Hier volgt een informatief filmpje hoe je zelf ovengedroogde tomaten maakt en kunt bewaren. Nog niet uitgeprobeerd maar dat ga ik beslist doen komend weekend.

 

 

 

Tomaten gooien voor de fun – Dag 217

Op zaterdag 14 september 2014 is er in Amsterdam een tomatengevecht. Of dit nu de oplossing is om het tomatenoverschot weg te werken lijkt mij niet echt zinvol. Het komt op mij over als pure voedselverspilling, daar heb ik al eerder over geschreven. Wel leuk om de agressie over de oorlogen die in de wereld gaande zijn, waar ook de Boycot van Rusland uit voort komt, kwijt te kunnen. Het wordt vast net zo ‘bloederig’ als de gewonden en doden in de oorlogen in Oekraïne en Syrië en Irak.

TomatengevechtIk wil niemands ‘feestje’ verstoren maar ik vraag mij toch af of het niet beter is om de tomaten direct aan te leveren aan het Rode Kruis die met enorme tekorten kampt vanwege de vele brandhaarden in de wereld. Als het leveren van de verse tomaten niet haalbaar is dan zijn er andere mogelijkheden zoals het inmaken tot tomatenpuree en ingeblikt afleveren aan de mensen die het goed kunnen gebruiken. Die 15 euro per persoon kan ingezet worden om de tomaten en/of de puree op de juiste plaatsen in de wereld te krijgen. En om de tomatenpulp die overblijft van de straten af te krijgen kost, denk ik, net zoveel energie als de energie die de pulp in de biomassacentrale gaat opbrengen.

Teleurgesteld ben ik dat de boycot tot dit soort steunbetuigingen moeten leiden. Er is ook sprake van een stuk ondernemersrisico. Ook ondernemers in de voedselsector moeten hun risico’s spreiden. Pas als een oogst mislukt zou er sprake kunnen zijn van steun, niet bij overconsumptie, gebrek aan afnemers of welke andere vorm van overvloed dan ook. De klagende boeren hadden vooral problemen met de prijsdalingen waardoor ze hun voedsel voor te lage bedragen kwijt konden. En als je de cijfers goed leest dan is er helemaal geen steun meer nodig omdat de prijzen al weer op het zelfde niveau terug zijn als voor de boycot van Rusland.

Leuk gevonden hoor van de jonge ondernemers maar ik laat deze creativiteit aan mij voorbij gaan.