En weer ligt glyfosaat onder vuur

Zembla had afgelopen woensdag 24 februari 2016 weer een meesterlijke uitzending. De documentaire was geheel gewijd aan glyfosaat, het onkruidbestrijdingsmiddel van de firma Monanto. Schokkende feiten kwamen boven tafel over de gevolgen van het gif op de mens. De bewijzen dat glyfosaat het DNA van mensen kan veranderen en kanker kan veroorzaken stapelen zich op. Nog schokkender zijn de tegenargumenten van de belanghebbenden. Ik vraag mij af of zij bereid zijn een glaasje glyfosaat te drinken als het toch niet aanwijsbaar gevaarlijk is voor de volksgezondheid.

RoundUp bijna uitverkocht

RoundUp bijna uitverkocht

De volgende dag krijgt de uitzending van Zembla nog meer gewicht als de Duitse media met bewijzen naar buiten komt dat er hoeveelheden glyfosaat in de Duitse bieren zijn aangetroffen. Kom je aan de Duitse bieren dan heb je reuring in de tent. Het Reinheitsgebot is heilig als het om Duits bier gaat. Maar toch nemen de Duitsers geen actie omdat de wetenschap zegt dat je minstens 1000 liter bier gedronken moet hebben voor je er last van krijgt. Het ligt er dus maar aan hoeveel bier je drinkt. Ik laat het voorlopig aan mij voorbij gaan.

Het is niet de eerste keer dat ik in mijn blogje ageer tegen het gebruik van bestrijdingsmiddelen in het algemeen en RoundUp in het bijzonder. Een onkruidverdelger als RoundUp is tot daar aan toe als het maar gebruikt wordt voor plantengroei die je niet wilt hebben. Maar de kwalijke praktijken van bedrijven als Monsanto die gewassen zodanig manipuleren dat ze resistent worden voor glyfosaat, het hoofdbestanddeel van RoundUp, is de omgekeerde wereld. Je ziet wat er van komt.

Is het gek dat als je glyfosaat over gewassen sproeit om onkruid te bestrijden dat tussen de gewassen groeit en dat er dan sporen van het gif op het gewas terecht komen? Nee toch? Een kind kan dat bedenken. Wij zijn groot geworden met bestrijdingsmiddelen. Dat we nog leven is een wonder. Als ik vroeger ergens een appeltje van een boom plukte was de eerste gang naar de kraan om het schoon te wassen alvorens het op te peuzelen. Zelfs al kwamen de appeltjes uit de winkel.

En weer wegen materiële (geldelijke) belangen zwaarder dan de menselijke belangen. Daar word ik altijd diep en diep treurig van. Daarom gebruik ik zelf geen enkel bestrijdingsmiddel om te voorkomen dat het in mijn eigen voedselketen terecht komt. Bij mij mag onkruid gewoon onkruid zijn. En trouwens wat is eigenlijk onkruid? Iets dat nergens toe dient omdat je het niet kunt eten? Ik heb goed nieuws: de meeste gewassen die wij als onkruid bestempelen is door de mens te eten, zoals de brandnetel en zelfs de berenklauw, om maar eens wat te noemen. En anders leven er wel dieren van, die hebben toch ook recht om te bestaan?

Bekijk hier de aflevering van Zembla over glyfosaat.

De tactiek van Monsanto

Hoe kan je kinderen het beste iets duidelijk maken? Gewoon door te laten zien hoe iets werkt. Verbeelding zegt meer dan duizend woorden. Dus doe ik een poging.

Maïsveld aan de overkant

Maïsveld aan de overkant

Bij ons aan de overkant is vorig jaar de geweldig mooie hoogstam kersenboomgaard van 75 stuks twintig jaar oude bomen gekapt. Daarvoor in de plaats is nu een veld waar mais is ingezaaid, terwijl het perceel te koop staat. Blijkbaar verkoopt het beter zonder klassieke hoogstamboomgaard.

Door de stormachtige winden die al maandenlang geregeld de kop opsteken waait er van alles door de lucht. Zo ook de maiszaden van de overkant. Overal op ons perceel staan inmiddels maisplanten. Zelfs tot in onze kassen aan toe hebben maiszaden zich genesteld en schieten de maisplanten de grond uit. Op zich niets mis mee, hoe meer diversiteit hoe beter en als het goed is kunnen de vogels zich straks tegoed doen aan maiskolven van ons eigen terrein.

Terwijl wij buiten zitten te eten horen we in de verte machines die percelen met appels besproeien. Geen onbekend fenomeen want hier in de buurt worden gewassen volop bespoten. En beslist niet met diervriendelijke producten. Ook dat waait ongetwijfeld over naar ons biologische natuurlandschap. Niets tegen te doen. Omdat ik mijn afkeur uitspreek over het besproeien van pesticiden ontstaat er een discussie aan de etenstafel waarbij de naam Monsanto valt.

Mand met maisplant

Mand met maisplant

In een van de manden op het terras waar tot voor kort bloemen bloeiden groeit ook een maisplant. “Kijk jongens,” leg ik uit, “hiervoor kunnen wij een bekeuring krijgen.” “Waarom dat?” vragen ze ongelovig. “Nou als dit nu een maisplant is afkomstig van zaad van Monsanto, die toevallig is komen aanwaaien, bijvoorbeeld van de overkant, dan hebben wij hier te maken met een illegale plant en dat is strafbaar.” Het ongeloof straalt van de jongens af. “Dat kan toch niet, mam, dat is gewoon met de wind komen aanwaaien.” En dat is nu precies de tactiek van Monsanto. Het bedrijf heeft al menig rechtszaak gevoerd tegen boeren die onbedoeld overgewaaide gewassen in hun eigen oogst hadden, met fikse boetes tot gevolg. Zo krom kan het recht zijn. Mijn jongens begrijpen daar helemaal niets van, net als ik.

De kwalijke praktijken van Monsanto

De kracht van de boodschap ligt in de herhaling. Het kan niet vaak genoeg gezegd worden dat patentering van zaden onethisch is, daarom ben ik blij met de aandacht die Zembla besteedde aan de kwalijke praktijken van bedrijven als Syntegra, Monsanto en Bayer. Het wordt hoog tijd dat de politiek echt gaat ingrijpen voor het te laat is.

Broccoli op stam

Broccoli op stam

Allerlei zaden worden al eeuwen veredelt, dat is niets nieuws. Alle positieve eigenschappen worden gebruikt om nieuwe soorten voedsel te kweken dat beter bestand is tegen ziekten en betere eigenschappen heeft ten aanzien van de smaak. Iedere kweker heeft het recht om dat te doen. Anders wordt het als er een patent aangevraagd wordt op unieke eigenschappen. Door dit toe te staan zijn we een doodlopende weg ingeslagen die de mensheid op termijn alleen maar kan schaden.

Tijdens het bekijken van de documentaire krijg ik steeds meer pijn in mijn buik. Waar gaat het heen met deze wereld en waarom zitten we te slapen met z’n allen. Er is weer een patent toegekend op zaad van een gangbaar gewas. Dit keer aan Monsanto die een broccoli heeft weten te kweken op een hogere stam zodat hij beter machinaal oogstbaar is. Een patent toestaan op een gewas dat van nature al bestaat is onethisch. Door dit patent kan het zaad van het product dat gewoon in de natuur voorkomt nu niet meer zomaar gebruikt worden, want dan krijg je een gepeperde rekening van Monsanto gepresenteerd. De kwekers die inmiddels een vergelijkbaar product hebben ontwikkeld en daar geen patent op hebben aangevraagd hebben nu het nakijken.

Stan Laurel

Stan Laurel

Zembla laat zien dat een dialoog met Monsanto lastig is. Na lang aandringen wordt uiteindelijk een interview toegestaan. De man uit Engeland die aan een interview meewerkt lijkt rechtstreeks afkomstig van het komische duo ‘Laurel and Hardy’. Hij trekt niet alleen dezelfde onnozele blikken als de komiek, maar geeft ook dito antwoorden.

Gelukkig wordt er al jaren vanuit bepaalde politieke partijen (zoals De Groenen) en actiegroepen bezwaar gemaakt en actie gevoerd. Maar de grote multinationals hebben inmiddels zoveel kapitaal vergaard met dit soort praktijken dat ze geld genoeg hebben om wetgeving te vertragen, te verhinderen of te beïnvloeden.

Ik roep iedereen op alert te blijven op dit onderwerp en in actie te komen als dat nodig is, want samen kunnen wij de wereldvoedselvoorziening behouden en de multinationals stoppen als dat nodig is.

 

Het wondermiddel der natuur

Het afgelopen jaar heb ik meermalen blogjes geschreven over de kwalijke zaken van gentechnologie. De kracht van de boodschap ligt in de herhaling dus was ik blij dat Zembla weer eens aandacht besteedde aan de macht van de gentechlobby. Als het handelsverdrag (TTIP) tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten daadwerkelijk wordt ingevoerd op de manier zoals het er nu voor ligt, dan kunnen we genetisch gemodificeerd voedsel uit de VS niet meer tegenouden op de Europese markt. Een ernstige zaak waar niet vaak genoeg over gepubliceerd en gepraat kan worden.

RoundUp veldWat is er aan de hand? Je hebt vast wel eens gehoord van Roundup, het wondermiddel voor iedere boer om het onkruid dat de gewassen teistert eenvoudig te bestrijden. Het wordt op de markt gebracht door het Amerikaanse bedrijf Monsanto. Ten eerste kun je er over van mening verschillen wat onkruid is ten tweede de manier waarop dat bestreden moet worden. En als je dan besluit dat met een gif te doen dan kom je al gauw uit bij het wondermiddel Roundup, want het is snel en zeer effectief.

Roundup is niet zo maar een onkruidbestrijdingsmiddel, maar een heel slim bedenksel, een echt wondermiddel dus. Omdat het alle gewassen die ermee behandeld worden dood is het en eigenlijk helemaal niet geschikt voor huis-tuin-keuken gebruik, want het dood ook de gewassen die je wilt laten staan. Hoe kan het dan gebruikt worden bij de bestrijding van onkruid in velden met gewassen?

Vliegtuig spuit pesticidenMonsanto heeft via gentechnologie zaden ontwikkeld die resistent zijn voor de stof glyfosaat, de stof die het middel Roundup bevat. Heel slim natuurlijk, kom er maar op. Want over een veld met soja of mais dat gekweekt is met de speciale zaden van Monsanto kan je rustig Roundup spuiten, alles gaat kapot behalve de genetisch gemodificeerde zaden van Monsanto. En ondanks dat de Roundup evangelisten zeggen dat Roundup niet schadelijk is voor de gezondheid zijn ze niet bereid een glaasje ervan te drinken. Zeg nu zelf: “Wil jij voedsel op je bord dat behandeld is met Roundup?” Ik niet.

De schokkende uitzending van Zembla laat zien wat de gevaren zijn van het gebruik van Roundup , bijvoorbeeld voor zwangeren en jonge kinderen, en hoe nietsontziend de belanghebbers en lobbyisten zijn. Nog belangrijker is te beseffen dat als het handelsverdrag TTIP, waar momenteel druk over onderhandeld wordt, niet heel goed in de gaten gehouden wordt we straks iets op ons bord aantreffen waar we niet blij van worden. Helaas is de transparantie in de onderhandeling ver te zoeken.

Bekijk hier de aflevering van Zembla.

De wet van de zaden – Dag 259

Is de titel van een boekje dat ik onlangs in handen kreeg. Hierin maakt de Indiase wetenschapper en activiste Dr. Vandana Siva zich hart voor het vrije recht op het gebruik van zaden. Zij strijdt tegen genetische manipulatie (GMO) van en patentrechten op zaden waarmee multinationals de greep op de fundamenten van onze voeding steeds meer in handen krijgen. Hierdoor ligt de positie van de consument en zijn voortbestaan bij enkelingen die eigenaar zijn van commerciële bedrijven, met alle gevolgen die denkbaar zijn.

Dr. Vandana Shiva

Dr. Vandana Shiva

Zaden staan aan het begin van de voedselketen en mogen niet in handen zijn van privépersonen. Ook heeft dit nadelige gevolgen voor de biodiversiteit. Bedrijven kunnen namelijk meer winst genereren in landbouw gericht op monoculturen, waardoor de biodiversiteit onder druk komt te staan en de bodem wordt uitgeput en onvruchtbaar wordt. Dr. Shiva buigt zich ook over de vraag hoe de wereld gevoed kan worden. Zij deed onderzoek en is tot de conclusie gekomen dat dit alleen mogelijk is als wij werken volgens ecologische kleinschalige landbouwmethoden.

De wereld is niet deelbaar, dat leert ons de kwantumfysica en de natuur laat zich niet uniformiseren. Het belangrijkste kenmerk van de natuur is diversiteit, daarom moeten we daar voor blijven vechten. Zaad valt binnen de commons, dat betekent dat het eigendom is van alle burgers, vrij toegankelijk en gratis verhandelbaar omdat zaad leidt tot de beschikbaarheid van voedsel, de eerste levensbehoefte van de mens, verantwoordelijk voor ons voortbestaan.

De eigendomsrechten van zaden is een belangrijk aandachtsgebied van de Europese politiek, waarbij vooral de Europese Groenen, waar ik zelf lid van ben, de voortrekker is. Het boekje is niet voor niets uitgegeven door de Europese Groenen in samenwerking met de Belgische denktank Oikos. Ben je net als ik van mening dat de multinationals als Monsanto moeten worden gestopt zeg dan massaal ‘nee’ tegen de kwalijke praktijken van deze multinationals.

We kunnen de macht van de multinationals weerstaan als we zonder angst met een flinke dosis lef met elkaar blijven strijden voor het recht op vrije zaden zodat we ons bestaan veilig stellen. Als we dat samen doen met Dr. Shiva als onze voorvechter gaat dat ons zeker lukken.

Bekijk hier de bevlogen speech van Dr. Shiva over de vrijheid van zaden met de titel: “Seeds of love”.

 

 

De voor- en nadelen van GenTech – Dag 188

Al eerder sprak ik mijn afschuw uit over bedrijven als Monsanto, Bayer, Syngenta, Basef en DuPont die zaden manipuleren om daar vervolgens patent op aan te vragen. Nu is er niets mis mee om zaden te veredelen. Dat houdt in dat de positieve eigenschappen van zaden worden gebruikt bij het kweken van nieuwe rassen, bijvoorbeeld met behulp van kruisen. Dat wordt al sinds mensenheugenis gedaan, ook in de biologische landbouw. Waarom ook niet? Maar zaden genetisch manipuleren (GMO) is een heel ander verhaal.

Veredeling van rassen kost tijd, immers de hele zaai-, kweek- en oogstcyclus moet worden doorlopen om de juiste eigenschappen in de praktijk te zien ontstaan. Daarom is vanaf midden vorige eeuw gestart met gentechnologie waarbij veranderingen op niveau van het DNA werd toegepast. Een snellere en directere manier om resultaat te boeken met als extra voordeel dat door de aanpassing op DNA-niveau de mogelijkheid ontstond om een gewas te pattenteren. Deze technologie wordt vooral toegepast om gewassen resistent te maken tegen ziekten. Hierdoor worden oogsten succesvoller en is het een antwoord op de groeiende wereldbevolking.

Vliegtuig spuit pesticidenAls het mogelijk is om gewassen te beschermen tegen ziekten dan is het ook mogelijk om gewassen bepaalde eigenschappen mee te geven om resistentie te creëren tegen bestrijdingsmiddelen. Zo is een middel als RoundUp ontstaan. Velden met GMO-gewassen, zoals bijvoorbeeld mais of katoen, kunnen nu heel eenvoudig besproeid worden met RoundUp zodat alle onkruid verdelgt en plaaginsecten worden vernietigd en de gewassen keurig overeind blijven. Hierdoor zijn wereldwijd de katoenoogsten flink gegroeid. Goed voor de kledingindustrie maar het klinkt natuurlijk verschrikkelijk dat je uiteindelijk gewassen op je bord krijgt die besproeid zijn met verdelgingsmiddelen.

Nog een groot nadeel van GMO is dat door de pattentering armere boeren op achterstand komen te staan, omdat ze de dure zaden niet kunnen betalen. En als ze dat wel hebben gedaan, vooruitlopend op een goede oogst, en de oogst mislukt dan zijn de problemen niet te overzien. De financiers en de grote GMO-bedrijven deinzen niet terug, ook niet daar waar de GMO-gewassen door de wind verspreidt bij jou onbedoeld in je oogst belanden, dan kan je alsnog betalen.

De GMO bedrijven verdienen veel geld aan GMO. Ze hebben geld genoeg voor een krachtige lobby en kunnen daardoor de publieke opinie makkelijk beïnvloeden en allerlei rookgordijnen opwerpen. Voor milieuactivisten is GMO een geliefd onderwerp, zo ook voor de politieke partij De Groenen waar ik voor sta. Om tegenwicht te bieden aan de machtige lobby blijft het belangrijk om de boodschap te herhalen. Dat blijf ik dus doen. Daarnaast is voor mij de voornaamste reden om zoveel mogelijk mijn eigen groente en fruit te kweken de wetenschap dat ik precies weet wat ik eet!

 

Diversiteit – het zou verboden moeten worden! – Dag 162

En dat gaat het binnenkort ook. Het kweken met en het bezit van natuurlijke zaden wordt strafbaar, ook binnenkort in de EU. De land- en tuinbouwbedrijven worden als het aan de Europese Commissie ligt verplicht om standaard zaaigoed in te kopen. Waar zijn wij nou helemaal mee bezig? Hier moeten we nu echt massaal de straat voor op. Gelukkig gebeurt dat al, met de marsen tegen Monsanto, maar nog lang niet effectief genoeg. Wie wel effectief zijn om dit soort onethische regels op te leggen zijn natuurlijk de gentechnologie bedrijven met hun lobbyapparaat. Alles onder het mom van het veiligstellen van hun investeringen, maar dan wel ten koste van de diversiteit! Want ze weten het zo te verkopen aan de politici dat niet alleen de eigen gepatenteerde zaden als standaard worden aangemerkt, maar dat de al eeuwen bestaande rassen worden verboden, zelfs onder de hobbyisten.

Foto: De Vegetariër

Foto: De Vegetariër

Door deze maatregelen komt straks het genetisch materiaal om voedsel te produceren in handen van private organisaties. Hiermee hebben zij straks de macht om de massa te voeden maar ook voedsel te onthouden! Zien we dat niet? Eerst gold het alleen voor de Verenigde Staten, daar zijn wij nauwelijks tegen in geweer gekomen, in Europa gaat dat anders bij ons komt zo iets er niet doorheen, dachten wij. Maar ook de EU begint te bewegen. De lobby van de gentechnologie bedrijven wordt flink gesponsord en is oppermachtig.

Het bestaansrecht van de mens komt met deze maatregelen ernstig in gevaar. Dit kan ernstiger gevolgen hebben dan een atoombom of een ander massavernietigingswapen. Als de gentechnologie bedrijven kwaad willen dan kunnen hele volken worden uitgeroeid. Politici wordt voorgehouden dat genetische veranderingen aan zaden nodig zijn om oogsten meer succesvol te laten zijn anders zijn we nooit in staat de gehele wereld van voedsel te voorzien. Daarbij wordt echter voorbij gegaan aan de diversiteit die al miljoenen jaren in de natuur aanwezig is. Gentechnologie zal de diversiteit onder druk doen staan.

Boos wordt ik daar van. Zijn wij dan met z’n allen zo stekeblind dat we dit niet zien? Zitten de politici in het Europarlement dan met oogkleppen op? Of is het de gemakzucht dat we geen actie ondernemen? Zijn wij kikkers die in lekker lauw badwater zitten waar langzaam de temperatuur wordt opgevoerd tot het punt dat we allemaal ingedut zijn en niet meer in staat om uit het water te springen? De volgende stap is dat het particulieren verboden wordt om zelf groente te kweken.