De prijs van voedsel Fed Up – volgevreten – Dag 302

We zijn behoorlijk ver afgeraakt van de manier waarop ons voedsel gemaakt wordt. Door de jaren heen is de voedselketen zo ingericht dat iedereen een klein stukje voor zijn rekening neemt, dat is efficiënter en dus goedkoper. Maar het nadeel is wel dat we daardoor het zicht op het grotere geheel kwijt geraakt zijn. Om toch overzicht te bewaren en te garanderen dat ons voedsel voldoet aan de kwaliteitsnormen zijn er allerlei controle-instanties die toezichthouden. Ook worden stappen in het proces gecertificeerd zodat we weten dat het goed zit met ons voedsel. Op zich is dat een loffelijk streven, maar het maakt ons voedsel ook duurder.

Foto: NY Times

Foto: NY Times

Toch is dit nog niet eens het meest verontrustende deel van de voedselproductie. De grote multinationals doen ons geloven dat we zonder pesticiden en kunstmest niet voldoende voedsel kunnen produceren voor de groeiende wereldbevolking. Door de grootschalige voedselproductie is inmiddels een monocultuur ontstaan die de bodem volledig uitput. Ook hebben we voor een groot gedeelte onze ziel verkocht aan multinationals die genetische manipulatie toepassen. Om het tij te keren hebben we een groene revolutie nodig. Er zijn technische mogelijkheden die geen schade toebrengen aan de natuur. Het kan beter en is zeker nog niet te laat.

Voorbeelden tonen aan dat alternatieven mogelijk en zelfs goedkoper zijn. De opbrengst van op grote schaal via monocultuur geteelde gewassen levert per jaar een bedrag van $ 21,40 per acre (0,405 ha) op! Dit is natuurlijk bij lange na niet rendabel en is alleen mogelijk met behulp van subsidies die door de overheid worden verstrekt en door grootschaligheid van de productie. Als tegenhanger laat onderzoek zien dat de opbrengst van op diversiteit gebaseerde kleinschalige biologisch landbouw per jaar $ 1.960,- per acre kan opbrengen dat zelfs kan oplopen tot $ 16.000,- per acre.

De volgende spraakmakende documentaire over GMO, monocultuur, pesticiden, kunstmest en de rol van de FDA is behoorlijk schokkend, vooral als het gaat om de chemicaliën die gebruikt worden in de voedselindustrie. De Indiase wetenschapper en voorvechter voor vrijheid van zaden Vandana Shiva doet ook nog een duit in het zakje. De documentaire start met de opmerking dat het ons democratische plicht is om geïnformeerd te zijn, daarom geef ik je de mogelijkheid om je te informeren zodat je actie kunt ondernemen.

 

 

Het houden van een moestuin wordt verboden – Dag 285

De trend om een moestuin te houden is niet meer te stuiten. Zelfs staatssecretaris Jetta Klijnsma adviseerde de Nederlanders dit jaar om maar een moestuin te beginnen als aanvulling op het pensioen. Dit als reactie op de kritiek over het korten op de pensioenen in het kader van de bezuinigingen en het betaalbaar houden van de pensioenen in de toekomst. Die opmerking werd haar niet in dank afgenomen.

Oogst september

Oogst september

De opleving van de moestuin is het gevolg van een aantal ontwikkelingen. Zo hebben steeds meer mensen oog voor het milieu waardoor velen vegetarisch en biologisch zijn gaan eten. Mede ingegeven door de crisis zien we dat steeds meer mensen het huidige economische systeem in twijfel trekken en kiezen voor een meer zelfvoorzienende levensstijl. Verder voedt de informatievoorziening de twijfel over de gezondheid en de herkomst van ons voedsel dat in de winkels verkocht wordt en komen mensen in opstand tegen genetische manipulatie (GMO) en DNA-pattentering van onze gewassen door bedrijven als Monsanto als ook tegen het dreigend verbod op vrij zaaigoed.

Maar ondertussen bereid de Europese Unie wetgeving voor waarbij het kweken van gewassen van eigen geoogste zaden verboden zal worden, net als in een aantal staten in de Verenigde Staten het geval is. Te zot voor woorden. Iets wat de natuur standaard doet mag door de mens niet gebruikt worden. Dit is een maatregel die uit het lobbycircuit komt van de bedrijven die zaden pattenteren. Hiermee proberen ze de touwtjes in handen te houden en hun afzetmarkt te garanderen.

De volgende stap is dat het houden van een moestuin verboden wordt, zoals het geval is in de VS. In 2010 nam de Amerikaanse Senaat een wet aan die particulieren verbiedt om zelf groente en fruit te kweken, te delen en te verhandelen. De meeste senatoren waren door de gigantische lobby beïnvloed met de mededeling dat het niet veilig is om eigen voedsel te verbouwen (maar waarschijnlijk speelde geld een meer belangrijke rol). De burger wordt daarmee gedwongen voedsel in de winkel aan te schaffen. Hoeveel erger kan het worden?

Maar goed zolang onze eigen Jetta Klijnsma aan het roer staat zal het zo’n vaart niet lopen. Hoewel politici ook plotseling 180°C kunnen draaien. Toch is het van belang om dit soort ontwikkelingen omtrent wetgeving goed in de gaten te houden. De Groenen in samenwerking met de Europese Groenen zijn daar in ieder geval heel alert op.

 

De wet is op voorhand voor GMO boeren – Dag 284

De Amerikaanse innovatieve biologische boer Joel Salatin reist de hele wereld over om zijn manier van werken onder de aandacht te brengen. Zo ook in Australië. Hij wordt daar geïnterviewd door Pip Courtney van de agrarische Tv-zender ABC Landline en doet een aantal prikkelende uitspraken. Ik raak altijd weer enorm geïnspireerd als ik hem hoor spreken.

In Australië heeft een biologische agrariër zijn buurman aangeklaagd omdat die genetisch gemanipuleerde zaden (GMO) gebruikt die overwaaien en het gewas van de biologische boer besmetten, waardoor deze zijn certificering verloor. In de VS, zegt Salatin, zijn de rechters op de hand van de GMO boeren. De traditionele boeren die massaal hun heil zoeken bij GMO willen absoluut geen marktaandeel verliezen en zetten met behulp van een grote lobbymachine, mede gefinancierd door de GMO-bedrijven, de tegenaanval in.

Joel Salatin

Joel Salatin

Salatin laat zich echter totaal niet uit het veld slaan door de traditionele bedrijven en gaat zijn eigen weg. Daar waar de agrarische sector in samenwerking met de GMO bedrijven al 15 jaar bezig zijn over te schakelen op monoculturen om de wereldvoedselproductie op te voeren, werkt Salatin juist de andere kant op. Hoe meer diversiteit hoe succesvoller zijn boerenbedrijf. Hij heeft een manier van werken gevonden waarbij de natuur zijn gang kan gaan, er voldoende voedsel geproduceerd wordt en dat gecombineerd met een businessmodel waardoor voldoende inkomen wordt genereerd. Inmiddels heeft hij emplooi voor ca. 20 fulltime personen en weet zijn voedselproductie ook zeer succesvol op te voeren. Hij is er van overtuigd dat op zijn manier van werken de voedselproductie ook toereikend kan worden voor de groeiende wereldbevolking.

Hij reist met name de wereld over om de boodschap te verkondigen om generaties met elkaar te verbinden. Er zijn vooral oudere boeren die willen stoppen met hun bedrijf maar geen opvolger hebben. Daarnaast zijn er de jongere boeren die geen geld hebben om te investeren in een eigen stuk grond en boerderij. Salatin brengt beide generaties bij elkaar en laat zien dat op basis van een innovatief businessmodel de samenwerking kan worden bevorderd en de productie voor de toekomst zo ingericht kan worden dat de jonge boeren geleidelijk aan het bedrijf overnemen en de oudere generatie van een goede oude dag te voorzien. Een win-winsituatie dus.

Bekijk hier zelf het interview.

 

 

De voor- en nadelen van GenTech – Dag 188

Al eerder sprak ik mijn afschuw uit over bedrijven als Monsanto, Bayer, Syngenta, Basef en DuPont die zaden manipuleren om daar vervolgens patent op aan te vragen. Nu is er niets mis mee om zaden te veredelen. Dat houdt in dat de positieve eigenschappen van zaden worden gebruikt bij het kweken van nieuwe rassen, bijvoorbeeld met behulp van kruisen. Dat wordt al sinds mensenheugenis gedaan, ook in de biologische landbouw. Waarom ook niet? Maar zaden genetisch manipuleren (GMO) is een heel ander verhaal.

Veredeling van rassen kost tijd, immers de hele zaai-, kweek- en oogstcyclus moet worden doorlopen om de juiste eigenschappen in de praktijk te zien ontstaan. Daarom is vanaf midden vorige eeuw gestart met gentechnologie waarbij veranderingen op niveau van het DNA werd toegepast. Een snellere en directere manier om resultaat te boeken met als extra voordeel dat door de aanpassing op DNA-niveau de mogelijkheid ontstond om een gewas te pattenteren. Deze technologie wordt vooral toegepast om gewassen resistent te maken tegen ziekten. Hierdoor worden oogsten succesvoller en is het een antwoord op de groeiende wereldbevolking.

Vliegtuig spuit pesticidenAls het mogelijk is om gewassen te beschermen tegen ziekten dan is het ook mogelijk om gewassen bepaalde eigenschappen mee te geven om resistentie te creëren tegen bestrijdingsmiddelen. Zo is een middel als RoundUp ontstaan. Velden met GMO-gewassen, zoals bijvoorbeeld mais of katoen, kunnen nu heel eenvoudig besproeid worden met RoundUp zodat alle onkruid verdelgt en plaaginsecten worden vernietigd en de gewassen keurig overeind blijven. Hierdoor zijn wereldwijd de katoenoogsten flink gegroeid. Goed voor de kledingindustrie maar het klinkt natuurlijk verschrikkelijk dat je uiteindelijk gewassen op je bord krijgt die besproeid zijn met verdelgingsmiddelen.

Nog een groot nadeel van GMO is dat door de pattentering armere boeren op achterstand komen te staan, omdat ze de dure zaden niet kunnen betalen. En als ze dat wel hebben gedaan, vooruitlopend op een goede oogst, en de oogst mislukt dan zijn de problemen niet te overzien. De financiers en de grote GMO-bedrijven deinzen niet terug, ook niet daar waar de GMO-gewassen door de wind verspreidt bij jou onbedoeld in je oogst belanden, dan kan je alsnog betalen.

De GMO bedrijven verdienen veel geld aan GMO. Ze hebben geld genoeg voor een krachtige lobby en kunnen daardoor de publieke opinie makkelijk beïnvloeden en allerlei rookgordijnen opwerpen. Voor milieuactivisten is GMO een geliefd onderwerp, zo ook voor de politieke partij De Groenen waar ik voor sta. Om tegenwicht te bieden aan de machtige lobby blijft het belangrijk om de boodschap te herhalen. Dat blijf ik dus doen. Daarnaast is voor mij de voornaamste reden om zoveel mogelijk mijn eigen groente en fruit te kweken de wetenschap dat ik precies weet wat ik eet!

 

Ook gepatenteerde zaden waaien met de wind mee – Dag 92

De verkiezingen voor het Europese Parlement staan voor de deur. Op 22 mei gaan we weer naar de stembus. Ik ben lijsttrekker voor De Groenen lijst 13, als ik voldoende stemmen weet te behalen vertrek ik misschien wel naar Brussel. Dus lees ik nog een keer alle stukken grondig door om goed beslagen ten ijs te komen voor gesprekken met burgers, debatten of voor een plotseling opduikende journalist.

De Groenen Poster JolandaVooral de onderhandelingen voor een nieuw handelsverdrag tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten, genaamd TTIP, is onderwerp van gesprek. In de EU hebben wij wat striktere normen als het gaat om voedselveiligheid, milieubescherming, arbeidsvoorwaarden, privacy regels en consumentenbescherming dan de VS. Als daarover geen goede afspraken worden gemaakt kunnen er dingen gebeuren die we niet willen.

De onderhandelingen duren nu al een jaar en vinden achter gesloten deuren plaats. De grote vraag is wie gaat er beschermd worden de burger of het bedrijfsleven? Ik maak mij daar best zorgen om. De angel zit hem vooral in een aparte arbitragecommissie, de ISDS, die men wil invoeren. Dan kan bijvoorbeeld een Amerikaans bedrijf een Europese lidstaat voor het gerecht dagen als die staat op democratische wijze bepaalde wetten doorvoert waardoor het bedrijf zijn handel geboycot ziet. Bijvoorbeeld het rookverbod, of het verbod op de verkoop van sigaretten.

Ik moet er niet aan denken dat een bedrijf als Monsanto de Nederlandse staat voor het gerecht kan slepen als wij democratisch besluiten om Roundup te verbieden. Want daar praat je over. En wat als zij ons zover weten te krijgen dat wij alleen maar gepatenteerde zaden mogen gebruiken? De beroemd geworden zaak van Monsanto tegen de Canadese boer Percy Schmeiser, die werd veroordeeld voor het in bezit hebben van gewassen van Monsanto die gewoon door de wind aangevoerd waren, zegt genoeg.

Omdat eerlijke handel, de invoering van een basisinkomen, zuinig zijn op onze aarde, het milieu, ruilen van zaden, moestuinieren maar vooral de toekomst van mijn kinderen mij aan het hart gaat zet ik mij in voor De Groenen.

Waar halen we het zaad vandaan? – Dag 49

Om groente en kruiden te kweken hebben we zaad nodig. Daar kan je op verschillende manieren aankomen: kopen, zelf oogsten of van iemand anders krijgen dan wel ruilen. In het allereerste begin haalde ik mijn zaden gewoon bij het plaatselijke tuincentrum. Mijn voorkeur ging vooral uit naar biologische zaden. Helaas zijn die niet altijd standaard in het assortiment verkrijgbaar, dus liet ik wel eens wat bestellen. Inmiddels weet ik de weg wel te vinden op internet en is alles wat ik wil online te bestellen. Even googlen en je vindt diverse bedrijven.

WP_000688

Mijn eigen voorraad zaden

Voor mijn grootschalige pompoenkweek heb net weer een nieuwe bestelling gedaan bij De Bolster. Een Nederlands bedrijf dat alleen biologisch zaaigoed produceert en daarvoor volledig gecertificeerd is, dan weet je dus dat het goed zit. Omdat mijn Uchiki Kuri pompoen niet meer in het assortiment zat heb ik even ruggespraak gehad en ben met deze bestelling overgestapt op een door de Bolster zelf ontwikkelde variant genaamd Fictor. Ik ben benieuwd wat het resultaat gaat zijn.

Het is makkelijker gezegd dan gedaan ‘even zaden kopen’. De markt wordt steeds lastiger. Er zijn namelijk steeds meer zaden veredeld en gepatenteerd. Ik heb al in een eerdere blog geschreven over de kwalijke praktijken van bedrijven als Monsanto, die nieuwe rassen ontwikkelen en patenteren. Hoe ze het voor elkaar krijgen weet ik niet maar er zijn staten in de VS waar mensen geen moestuin meer mogen houden. Als je dat hoort dan klinkt dat natuurlijk bizar, maar het is wel een feit. Alles door de terreur van de gentech bedrijven.

Door verregaande technologische ontwikkeling en aanpassing van raseigenschappen door bedrijven die daar octrooi op aanvragen wordt de toegang tot vrij verkeer rondom zo’n ras afgesloten. En als er maar lang genoeg octrooien worden toegekend is er straks geen vrij gewas meer beschikbaar en zijn wij met handen en voeten gebonden aan de gepatenteerde zaden. Dan is het strafbaar om zelf zaden te oogsten, ook al is het van je eigen gekweekte planten, of om zaden te ruilen met andere tuinliefhebbers.

En weet je dat veel aangepaste rassen geen zaad meer produceren? Denk aan de pitloze druiven, lekker hoor, maar er kan geen druif meer uit voortkomen. En als ze nog wel zaden bevatten dan is de kiemkracht verminderd. Denk aan de aardappelen, zodanig aangepast dat ze niet of niet snel meer uitlopen. Handig want dan kan je ze langer bewaren, maar ook hier geldt dat er geen aardappel meer ontspruit.

AHart voor biodiversiteitl deze ontwikkelingen hebben niet alleen gevolgen voor de vrije beschikbaarheid van zaden maar zal ook invloed hebben op de biodiversiteit. Want door het doorkweken van bepaalde eigenschappen verdwijnen andere eigenschappen die gewoonlijk in de natuur aanwezig zijn en dat is beslist niet goed voor de soorten als geheel. De natuur is gebaat bij diversiteit, daar ligt haar kracht en bestaansrecht. Dus laten we dit soort praktijken een halt toeroepen nu het nog kan, want anders kunnen er wel eens hele ernstige dingen gebeuren, zoals het helemaal niet meer beschikbaar zijn van zaden.

En zeg nu zelf we willen straks toch niet beboet worden voor ieder gewas dat spontaan door de natuur onze tuin ingeblazen wordt! Teken daarom de petitie “Hart voor biodiversiteit, geen octrooi op leven” waarmee wij een signaal afgeven aan het Europees Parlement dat dit niet acceptabel is.

Nog meer weten? Lees dan het volgende artikel.

De Groenen – Dag 22

Vandaag zit een lang blogje er niet in, ik ben de hele dag voor een congres van de Europese Groenen in Brussel. The Green Electoral Convention vormt de definitieve aftrap van de Europese Groene campagne. Meer weten over wat de Europese Groenen doen bekijk dan de website.

EGP

Waar staan de Europese Groenen voor:

  • Meer groene banen in Europa
  • Investeren in duurzame ontwikkeling
  • Geen gerommel met ons voedsel, dus geen genetische manipulatie
  • Een sociaal Europa
  • People, planet, prosperity
  • Investeren in duurzame hernieuwbare energie
  • Een gezonde leefomgeving voor iedereen
  • En natuurlijk staat democratie voorop.

Het “wondermiddel” RoundUp – Dag 13

Onder het mom van “we kunnen niet alle mensen op deze aarde voeden met biologische voeding” doet het biotechnologisch bedrijf Monsanto en nog een aantal vergelijkbare organisaties als Bayer en DuPont onderzoek naar nieuwe mogelijkheden om op een snelle manier voedsel te produceren. Het wordt echter steeds duidelijker dat deze organisaties, die zichzelf voordoen als weldoeners en redders van ons voedsel, er kwalijke praktijken op na houden. Monsanto, van oorsprong een chemisch bedrijf, is gespecialiseerd in bestrijdingsmiddelen, waaronder RoundUp, en het genetisch manipuleren van gewassen (GMO).

Al jaren wordt er actie gevoerd tegen bedrijven die gewassen modificeren en daarna patenteren. Het lijkt aantrekkelijk om gewassen bepaalde eigenschappen mee te geven waardoor ze beter bestand zijn tegen ziekten, insecten en klimaatomstandigheden, maar dit heeft tot gevolg dat gewassen eigendom zijn van een organisatie die daar volledige zeggenschap over heeft. Er zijn wereldwijd schrijnende verhalen bekend van boeren die voor (te) veel geld zaden op de pof kochten wat ze na het mislukken van hun oogst niet meer terug konden betalen, waardoor ze uiteindelijk zichzelf van kant maakten. En zaden laten zich niet tegenhouden en waaien lekker mee met de wind naar akkers waarvan de landbouwer ze niet gekocht heeft. Ook daar is menig rechtszaak aan te pas gekomen.

EGP GMOfreeOp de lange termijn heeft deze manier van zaadveredeling een nadelig effect op de biodiversiteit van de aarde. Juist de diversiteit van soorten maakt de natuur zo krachtig en succesvol. Maar tegenwoordig moeten groenten er goed uitzien in de winkel anders koopt de consument het niet, dus doet men er alles aan om ‘mooie’ gewassen te kweken. Ook het gemak staat voorop bij het kweken. Daarom ook is een product als RoundUp op de markt gekomen. Bij gebruik van de zaden van Monsanto kan ongebreideld het ‘gewasbeschermingproduct’ RoundUp gespoten worden, omdat de zaden daar resistent voor zijn.

Twee jaar geleden was er bij ons in de buurt een enorme slakkenplaag. Op mijn vraag bij de plaatselijke niet-biologische groenteteler of hij daar ook veel last van had antwoordde hij: “Nee, hoor geen enkel probleem, onze gewassen zijn resistent tegen ongedierte.” Nou dan weet ik genoeg. Er duiken nu steeds meer artikelen op over hoe slecht RoundUp is. De gewassen krijgen er toch iets van mee, daar hoef je natuurlijk geen wetenschapper voor te zijn. Spuiten met gif betekent eten van gif. Eet smakelijk.

Vorig jaar gingen ruim twee miljoen mensen de straat op om te protesteren tegen Monsanto, de pers maakte er nauwelijks melding van. Als wij hier in Nederland en in de EU niet alert blijven op praktijken van het patenteren van gewassen dan kunnen we op een dag geen moestuin meer houden, omdat dan alle zaden zijn gepatenteerd. In de VS is in een aantal staten al een verbod op het houden van een moestuin. Daar mag alleen de overheid groente en fruit produceren. Dan zijn we toch echt te ver doorgeschoten. Daarom maak ik mij politiek sterk voor een GMO-vrij leven en ben ik lid van De Groenen en praat ik mee in Brussel bij The European Green Party.