Nog meer koeien op stal

Dat is nu echt weer een mannending: een grote kop in de krant De Gelderlander: “Multimiljonair gaat voor megastal”. Met 1445 koeien wil internetmiljonair Kees Koolen de grootste boer van de wereld worden. Natuurlijk is er niets mis met een beetje ambitie zeker niet als je daarmee tegemoet komt aan het groeiend voedseltekort in de wereld. Maar om dit nu in ons kleine landje te ambiëren slaat kant nog wal. Nederland is een van de dichtst bevolkte gebieden ter wereld en onze veestapel met zijn CO2 uitstoot en mestoverschot vormt nu al een probleem.

Koeien op stal

Koeien op stal

In mijn vorige blog pleitte ik nog voor weidemelk en de koe in de wei, hetgeen het welzijn van de koe ten goede komt. Met de komst van deze megastal komen er nog meer koeien op stal te staan. Al zou zo’n megabedrijf zijn koeien naar buiten willen doen dan moet hij over een fikse hoeveelheid grond beschikken. Hierdoor zal de mens en de natuur nog wat verder moeten inschikken. Dat zie ik er niet van komen. Gedeputeerde Staten van Gelderland heeft zijn medewerking al toegezegd omdat de vergunningaanvraag geheel volgens de regels is ingediend. Laten we ons nu leiden door wet- en regelgeving alleen? De koe als productiemiddel, is dat dan al wat telt?

Met de 1445 melkkoeien in Nederland wordt Koolen niet de grootste boer ter wereld. Dat is slechts een aandachttrekker voor in de krant. Hij blijkt in Brazilië en Zuid-Afrika al grote melkveebedrijven te bezitten en wil nog veel verder uitbreiden. Wat deze mijnheer zou sieren is als hij zijn ambities ergens in een ontwikkelingsland ten uitvoer gaat brengen. Voedsel dicht bij de bron waar het welkom is en waar nog voldoende ruimte is om koeien lekker buiten te laten lopen.

Met deze ambitie tart Koolen niet alleen dierenwelzijn, maar ook de boeren die niet zoveel geld hebben om de commercie van fosfaatrechten te weerstaan, waardoor ze hun geliefde vak niet langer kunnen uitoefenen. Ik hoop dat het wat de ambities van Koolen in Nederland betreft bij een hoop geblaat en weinig wol blijft en dat de ambities door gezond boerenverstand wordt ingedamd. In Nederland zullen we moeten verduurzamen willen we nog een gezonde bedrijfstak en een gezond leven willen behouden. Dat betekent minder CO2 uitstoot en dat wordt alleen bereikt met de koeien gewoon lekker in de wei te laten lopen. Daar worden wij niet alleen gelukkiger van maar de koeien ook.

Wat voor melk koop jij?

Koeien horen in de wei. Toch? Of zijn we zo ver afgedwaald dat de koe verworden is tot een productiemiddel? Ik hoop van niet. Een agrarisch land als Nederland staat bekend om haar molens, uitgestrekte akkers, bijzondere wolkenluchten, waterpartijen maar vooral om haar zuivelproducten en daar hoort onlosmakelijk de in de wei lopend koe bij.

Koe in de wei 1Door het loslaten van het melkquotum zijn boeren massaal bezig hun melkveestapel uit te breiden. Wonend op het platteland is dat duidelijk te zien. De ene na de andere grote stal is in de afgelopen maanden aangelegd. Meer koeien houden betekent ook meer werk. Omdat koeien op stal houden minder arbeidsintensief is blijven steeds meer koeien binnen. Maar hebben de boeren zich niet afgevraagd dat ook hieraan grenzen zitten?

Uit onderzoek blijkt dat koeien die op stal staan voor meer CO2 uitstoot zorgen dan koeien die gewoon lekker in de wei kunnen lopen. Dus kun je op je klompen aanvoelen dat nu het aantal liters melk dat geproduceerd wordt niet meer maatgevend is er andere meetwaarden tot beperkingen zullen leiden. Binnenkort gaan de boeren gemeten worden op hun CO2 uitstoot, waarmee de keuze ontstaat om minder melkvee te houden of meer melkvee buiten te laten lopen omdat koeien in de wei minder CO2 uitstoot tot gevolg heeft.

Zeker nu de duurzaamheidsorganisatie Urgenda met groot succes de overheid via de rechter heeft laten dwingen de CO2 uitstoot in Nederland sterker terug te brengen dan zij van plan was, zal de agrarische sector, als een van de belangrijkste bedrijfstakken, daar niet aan ontkomen. Maar niet alleen de CO2 uitstoot is een meetwaarde waar boeren mee te maken krijgen ook de publieke opinie spreekt mee. In 2012 is het convenant Weidegang door 65 organisaties ondertekend, waarmee zij zich inzetten voor het terugbrengen of behouden van de koe in de wei, met als doel het stimuleren van het natuurlijk gedrag van de koe.

Inmiddels zijn steeds meer weidegangzuivelproducten te koop met de garantie dat de melk afkomstig is van koeien die in de wei lopen. Supermarkten die het convenant Weidegang ondertekenden hebben de verantwoordelijkheid het zuivelassortiment uit te bereiden met weidegangproducten. Ook als consument kunnen wij wat doen om te voorkomen dat de koe een productiemiddel wordt. Wij kunnen namelijk de keuze maken in de supermarkt om zuivelproducten te kopen van weidekoeien.

 

Goed nieuws voor het klimaat

Op 24 juni 2015 deed de Haagse rechtbank uitspraak over de rechtszaak die door Urgenda en zo’n 900 mede-eisers is aangespannen tegen de Nederlandse Staat.  Met de rechtszaak wil Urgenda de Staat dwingen om de benodigde maatregelen te nemen teneinde de klimaatverandering te beteugelen. Het is een unieke rechtszaak. Nooit eerder in de geschiedenis is een staat aangeklaagd door verontruste burgers om maatregelen te nemen tegen de opwarming van de aarde. Daarom ook wordt deze rechtszaak in het buitenland op de voet gevolgd.

Foto: ANP

Foto: ANP

Als we nu geen maatregelen nemen zal de temperatuur van onze aarde tegen het einde van deze eeuw tussen de 4 en 6°C zijn gestegen waardoor de planeet onleefbaar wordt voor toekomstige generaties. Willen we buiten de gevarenzone blijven mag de aarde niet meer dan 2°C opwarmen. Om dit te realiseren moeten alle geïndustrialiseerde landen voor 2020 hun CO2 uitstoot met 25 – 40% gereduceerd hebben.

Het zijn geen onhaalbare doelstellingen die worden geëist, het is slechts de wil om daar in te investeren. Nederland is op veel gebieden, zoals handel en industrie, een vooruitstrevend land, echter op milieugebied en vooral wat betreft het terugdringen van de CO2 uitstoot bungelen we onderaan in de grafieken van de industriële landen. Daarom werd het tijd voor actie en eist Urgenda en haar mede-eisers de Staat via de rechter om haar verantwoordelijkheid te nemen en met dwingende beleidsmaatregelen te komen zodat aan de internationale afspraken kan worden voldoen.

Gisteren was het dus zover. De rechtbank acht bewezen dat niets doen het klimaat en daarmee de leefbaarheid ernstig in gevaar gebracht wordt. De Staat heeft de plicht haar burgers te beschermen en voorwaarden te scheppen voor een leefbaar milieu. De Staat moet daarom maatregelen nemen om de uitstoot van CO2 te verminderen met minimaal 25% gemeten aan het jaar 1990. Een mooi resultaat waarvan we de komende jaren beleid mogen verwachten.

De motivering van het vonnis is hieronder te bekijken.

 

Koe in de wei beter voor het milieu

Wat is er nu mooier op het platteland dan koeien die lekker in de wei staan te grazen? Dat hoort gewoon bij onze cultuur. Helaas zien we dit steeds minder. Niet omdat er minder koeien zijn en we minder melk drinken, maar omdat ze gewoon vaker op stal staan. Het is voor de boeren namelijk een stuk makkelijker om ze binnen te houden. Door de supermoderne loopstallen met hun robot gestuurde melkmachines zijn de koeien zelf in staat om zich te laten melken. Dit scheelt menskracht. Maar of de koeien dat zelf zo leuk vinden is nog maar de vraag.

Koeien in de wei (eigen foto)

Koeien in de wei (eigen foto)

Als ik zie hoe blij de koeien zijn als ze na een lange winter op stal voor het eerst de wei in gaan, dan gaat er toch niets boven het lekker grazen in de open lucht. De buitenlucht is goed voor de mens, wordt er altijd gezegd. Vooral een beetje zon is goed voor ons en zorgt ervoor dat voldoende vitamine D wordt aangemaakt, nodig voor de opbouw van botweefsel. Maar zonlicht maakt ook dat we ons gelukkiger voelen doordat de aanmaak van het hormoon endorfine wordt gestimuleerd.

Waarom zou de buitenlucht voor dieren dan niet gezonder zijn? Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat er nog een reden is om de koeien lekker buiten te laten lopen. Het is namelijk ook nog eens beter voor het milieu. Als ze permanent op stal staan wordt er per koe 8 kilo meer ammoniak geproduceerd doordat urine en mest met elkaar reageren. Wanneer vervolgens de mest wordt uitgereden treedt er nogmaals een reactie op.

Als kind logeerde ik geregeld bij mijn oom en tante op de boerderij. Ik vond het altijd geweldig om aan het eind van de dag samen met nichtjes en neefjes de koeien uit de wei te halen. Dat koste weinig moeite want ze wilden niets liever dan naar de stal om gemolken te worden. Met een beetje hart voor de dieren moet toch iedere boer zijn koeien lekker in de wei laten grazen lijkt mij. Zo moeilijk is dat niet. Zeker nu wetenschappelijk bewezen is dat het ook nog eens goed is voor het milieu.

Nog beter is het om minder melk of melkproducten te gebruiken, daar is de grootste winst te behalen wat het milieu betreft. De koe zelf stoot namelijk heel wat CO2 uit en wordt gezien als een van de ergste veroorzakers van het broeikaseffect, vooral als we de vleeskoeien meerekenen. Om de koe van voldoende gras te voorzien wordt het milieu ook nog eens belast door het gebruik van kunstmest en antibiotica.

Ter illustratie hoe leuk het is als koeien, na een lange winter op stal, voor het eerst op een mooie voorjaarsdag de wei ingaan en ze te zien huppelen en springen van blijdschap omdat ze lekker naar buiten mogen, hierbij nog een filmpje.

 

 

Het voedselbeleid van de toekomst – Dag 249

De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) presenteert jaarlijks rapporten die de regering informeren over ontwikkelingen op verschillende terreinen zodat daar beleid op gemaakt kan worden. Een jaar geleden was dat het rapport nr. 90 “Naar een lerende economie” waarin heel verrassend de term basisinkomen aan de orde kwam en de toekomst van werk ter discussie stond. Dat paste uitstekend bij mijn dagelijkse activiteiten waarover ik ook op mijn andere blog schrijf.

WRR rapport nr 93

WRR rapport nr 93

Op 2 oktober 2014 presenteerde de WRR haar laatste 93ste rapport getiteld: “Naar een voedselbeleid”, een onderwerp dat weer heel wonderwel past in dit project. Eergisteren liet ik in mijn blogje zien hoe vlak na de oorlog de wederopbouw startte met efficiencyverbetering van de landbouw om de voedselvoorziening weer op peil te krijgen. In het WRR rapport wordt nu een vooruitblik gegeven op hoe het landbouwbeleid moet worden omgevormd tot een voedselbeleid om de groeiende belasting van de aarde in goede banen te leiden. Dat ligt mooi in elkaars verlengde.

Ik eindigde mijn blogje van eergisteren met de uitspraak: De vooruitgang van het boeren is het einde van de boeren. Door de schaalvergroting zijn er veel grotere bedrijven ontstaan maar minder boerenbedrijven. Een verdere doodsteek zal volgen omdat in het vorige week verschenen WRR rapport wordt gepleit voor een verschuiving van dierlijke producten naar meer plantaardige producten. Ik voorzie nog meer lege stallen.

Toch ben ik overtuigd dat we minder melk moeten drinken en minder vlees moeten eten. Het is niet alleen beter voor het milieu en de CO2 uitstoot, maar het is ook veel beter voor het energie- en het grondverbruik. Voor plantaardige consumptie is minder energie en minder landbouwgrond nodig. En aan die ontwikkeling wil ik graag een bijdrage leveren vandaar mijn project.

Daarnaast ben ik ben ook overtuigd dat we minder voedsel zouden moeten exporteren, omdat de grond in Nederland schaars is en omdat voedsel een steeds langere en daarmee onoverzichtelijke weg aflegt van producent naar consument. Hier kleven allerlei nadelen aan en misbruik ligt op de loer met alle gevolgen voor de gezondheid van voedsel.

We hebben in Nederland enorm veel kennis opgedaan in de afgelopen decennia met voedselproductie. Het wordt nu tijd dat we landen, waar grond genoeg is, gaan helpen hun grond zodanig vruchtbaar te maken dat ter plaatse hoogwaardige voedsel verbouwd kan worden. Nederland kan zich dan verdienstelijk maken als kennisland, een ambitie die de overheid al jaren geleden heeft uitgesproken.

Wie het WRR rapport wil doorlezen kan hier terecht.