Op naar een circulaire economie – Dag 232

Nadat we gisteren al het zwerfafval uit de natuur hebben verwijderd is het goed om een keer stil te staan bij waar al onze afgedankte spullen naar toe gaan als wij ze niet meer willen hebben. In Nederland zijn we al redelijk op weg om ons afval te scheiden. Als iets nog goed is kan je het via Marktplaats verkopen of je geeft het weg naar de Kringloopwinkel. En alle overige afval wordt na het scheiden afgevoerd door het regionale afvalverwerkingsbedrijf die er nog aardig wat geld aan verdient.

MUD Lease Jeans

MUD Lease Jeans

Vandaag de dag kan bijna alles gerecycled worden. Het spaart geld, grondstoffen, energie en het is goed voor het milieu. Afval bevat vaak nuttige grondstoffen die geld waard zijn, zeker omdat de grondstoffen in de wereld steeds schaarser worden. Om zoveel mogelijk profijt te hebben van de grondstoffen is het belangrijk om zo vroeg mogelijk in de levenscyclus van een product de grondstoffen weer terug te laten keren in een volgende productiecyclus. Daarom zien we steeds meer bedrijven die inventief zijn en hun grondstoffen weer terughalen. Dit Cradle to Cradle principe wordt bijvoorbeeld toegepast door de tapijtfabrikant Desso.

Vooral mobiele telefoons en PC’s zitten vol met waardevolle grondstoffen. Door ze te ontmantelen kunnen de grondstoffen, zoals goud, weer worden hergebruikt zonder dat het een aanslag is op onze aarde. Maar ook een product als katoen kan worden hergebruikt. Dat laat het Nederlandse bedrijf MUD Jeans zien. Zij leasen hun spijkerbroeken en aan het eind van de levenscyclus lever je je oude broek weer in voor een nieuwe en wordt de grondstof weer hergebruikt. Denk vast na voor je iets koopt wat er met het product kan gebeuren aan het einde van de levenscyclus. Duurzaam consumeren kan een lifestyle worden waar we allemaal baat bij hebben.

De volgende film laat goed zien hoe dat werkt en wat de voordelen zijn:

 

Bartje heeft mij weer gelukkig gemaakt – Dag 228

Graag drink ik een glaasje sherry tijdens het koken, net voor het eten. Dat doe ik al jaren, niet iedere dag maar wel geregeld. Maar sherry is uit de mode. In de afgelopen jaren heb ik geregeld een sherryglas gebroken, want het is immers een gebruiksvoorwerp wat regelmatig de kast uit komt. Helaas wordt het steeds lastiger om leuke sherryglazen te kopen. Blijkbaar wordt er nog maar weinig sherry gedronken anders zou er beslist meer variatie in de winkels te vinden zijn.

WP_001777Als ik in de winkel vraag naar de sherryglazen wordt ik steevast verwezen naar de champagne flûtes. Weten ze dan niet dat je daar geen sherry uit drinkt, vraag ik mij iedere keer weer af? Maar ach dat kan ik die jong meiden in de winkels ook niet kwalijk nemen, want wie drinkt er nog sherry tegenwoordig? Er zijn eigenlijk nog maar twee soorten sherryglazen verkrijgbaar, degene die je in de horeca vindt op een laag voetje (te koop bij de Macro) of het bekende bistroglaasje. De eerste vind ik ronduit lelijk dus heb ik inmiddels voor de bistroglaasjes gekozen.

Toch zit het mij niet lekker en blijf ik zoeken naar leukere sherryglazen. Het begint een soort obsessie te worden want ik kan geen serviezenzaak voorbij of er moet naar een sherryglaasje gekeken worden. Maar tot mijn grote blijdschap vond ik deze week wat ik zocht. Natuurlijk in een winkel waar ik het niet had verwacht, ik was op zoek naar heel iets anders tot ineens mijn oog erop viel. Net zoals in Dag 8 ik die leuke theepot tegen kwam. Achteraf dom natuurlijk, want juist daar zou je het kunnen vinden: bij “Bartje” onze lokale kringloopwinkel.

 

Afval is voedsel deel 2 – Dag 191

In mijn blogje van eergisteren vertelde ik over het principe van Cradle to cradle (C2C = van de wieg tot de wieg) een manier om met schaarse grondstoffen om te gaan vanuit de filosofie dat alle producten zodanig ontworpen worden dat ze aan drie voorwaarden voldoen:

  • Is het eetbaar dan wel biologisch afbreekbaar (composteerbaar)
  • Is het opnieuw te gebruiken in een nieuw productieproces (op een hoger niveau)
  • Is het milieuvriendelijk te verbranden voor energieopwekking

Voorbeelden vindt je ook in het blogje van eergisteren. Als dit principe werkt dan creëren we een circulaire economie waarbij grondstoffen hergebruikt worden en de aarde niet langer belast.

Zero Waste Napels1

Logo Zero Waste project Napels

In het ontwerpproces van C2C ligt het initiatief bij de industrie. De voorlopers van deze beweging zijn de betrokken ondernemers die de uitdaging aangaan en daarin investeren. De volgende stap is de gemeenschap die er ook daadwerkelijk mee aan de slag gaat en bereid is producten aan te schaffen die meehelpen de aarde te behouden. Het gaat mis als bedrijven de bereidheid niet hebben. En het gaat niet lukken als de politiek geen voorwaarden schept om tegemoet te komen aan de investeringen die nodig zijn. En het lukt ook niet als de consument niet bereid is wat meer te betalen om hergebruik van materialen mogelijk te maken.

In de afgelopen 10 à 20 jaar zijn we doorgeschoten in onze wegwerpmaatschappij omdat alles steeds goedkoper werd. De gevolgen zijn grote afvalbergen, vernietiging van delen in de wereld om grondstoffen te delven en de verslavende werking die consumptie heet. Alles is zo goedkoop geworden dat we iedere maand wel een nieuw t-shirt kunnen kopen in plaats van iets meer betalen en er 6 per jaar kopen. Ook zijn alle elektronische producten zo ontworpen dat het goedkoper is om iets nieuws te kopen dan om het te laten repareren.

Hoe de ongebreidelde consumptie en de afvalberg echt uit de hand kunnen lopen laat de volgende documentaire zien over de stad Napels – de moeite van het bekijken waard. De nieuw gekozen burgemeester van Napels Luigi De Magistris gaat het gevecht aan tegen de maffia en de bedrijven die het niet zo nauw nemen en hun (chemisch) afval gewoon aan de kant van de weg dumpen. Zijn ambitie is om “Napels – afvalstad” om te vormen tot “Napels – Zero Waste stad”. Een hele uitdaging.

Als de politiek geen voorwaarden stelt aan de industrie en de bedrijven niet welwillend zijn om het proces bij het begin te starten kunnen de burgers nog zo hun best doen, maar dan gaat het niet werken. Het is dus een bewustwordingsproces op alle niveaus en de bereidheid om samen te werken en er met elkaar wat aan te doen.

De documentaire over Zero Waste Napel kun je hier bekijken.

Naar aanleiding van de documentaire film is een website gelanceerd met Zero Waste Heroes: http://www.zerowasteheroes.org/

 

Wat is duurzaamheid? – Dag 40

Duurzaamheid is een lastig begrip. Vroeger betekende duurzaam “iets wat lang meegaat”. Maar door de economische principes, ontstaan in de jaren ’90, moet een product juist niet lang mee gaan. Door marketing wordt ons wijs gemaakt dat we het nieuwste van het nieuwste moeten hebben, anders tellen we niet mee. Dus worden we aangezet tot nieuwe aankopen terwijl datgene wat we al bezitten nog best functioneert en nog wel jaren meekan. Maar ja dat is vaak niet hip!

Onze consumptiemaatschappij is ver weg geraakt van duurzaamheid. Daar werd al op gewezen in 1972 door de Club van Rome die met een rapport kwam waarin gewaarschuwd werd dat langdurige consumptiegroei nadelige gevolgen zou hebben voor het milieu. Men constateerde dat er grenzen waren aan de groei. De mensen die zich met het milieu bezighielden – veelal aangeduid als geiten-wollen-sokken figuren – werden echter niet serieus genomen.

Vintage kleding en spullen

Vintage kleding en spullen

Pas met de film van Al Gore “An Inconvenient Truth” begonnen we een beetje wakker te worden. Inmiddels is duurzaamheid: zorg voor het milieu, het klimaat en de planeet en is het niet meer alleen een onderwerp van activisten of de eenzame zonderling, maar begint het een levensstijl te worden. En dat is goed nieuws! Veel en onnodig consumeren begint steeds minder hip te worden. De moestuin is in. Recyclen van afval daar doen we allemaal aan mee. Vintage oftewel tweedehands is een heuse modetrend. Iedere dag vlees eten is steeds minder vanzelfsprekend. En de jeugd van tegenwoordig is minder geneigd tot de aanschaf van een auto. Er zit dus een duidelijke beweging in de omslag naar een meer groene economie.

Maar er zijn ook nog onderwerpen die voor verbetering vatbaar zijn. Nederland loopt bijvoorbeeld erg achter bij de buurlanden als het gaat om duurzame energie. Waren wij vroeger bekend om de windmolens nu lijkt het er vaak op of we er niets meer van willen weten. Een gemiste kans, we hadden onze historische reputatie juist moeten uitbuiten.

Hoewel wij een gasrijk land zijn is gas niet oneindig, dus zullen wij ons moeten voorbereiden op nieuwe mogelijkheden. De huidige kolencentrales zijn aan het experimenteren met het verstoken van biomassa in plaats van kolen. Biobrandstof lijkt misschien een mooi alternatief voor fossiele brandstof, maar daar kleeft ook weer een keerzijde aan. Op sommige plaatsen in de wereld neemt de biobrandstoffen de landbouwgronden in beslag en verdringt daarmee de mogelijkheden om voedsel te verbouwen.

We zullen nog een hele slag moeten maken, vooral als het gaat om onze vleesconsumptie, want voor het produceren van vlees is nog altijd veel energie noodzakelijk. En als we de gezondheidsrapporten mogen geloven is het consumeren van teveel eiwitten helemaal niet zo gezond. Ook hiermee wordt de fundering gelegd om de hoeveelheid dierlijke consumptie te laten afnemen.

BroodroosterOns economisch systeem is door de globalisering ook sterk veranderd. Veel arbeidsintensief werk is verplaatst naar de zogeheten lagelonenlanden. Steeds meer productieprocessen zijn daardoor goedkoper geworden. Het is nu zelfs goedkoper om een broodrooster te vervangen dan te laten repareren. Onze handarbeid is te duur geworden. Toch beginnen we in te zien dat grondstoffen schaars zijn waardoor we na moeten denken hoe we in de toekomst met consumptie om willen gaan.

Was vroeger arbeid schaars en producten als olie rijkelijk beschikbaar, zien we daarin nu het tegenovergestelde. Daarom zal de overheid iets aan de belastingen moeten veranderen. Als de belasting op (schaarse) grondstoffen wordt verhoogd en de belasting op arbeid wordt verlaagd dan wordt het niet alleen rendabel om de kapotte broodrooster te laten repareren, maar wordt ook biologische landbouw goedkoper omdat het arbeidsintensiever is. En is dat niet heel duurzaam?

Participatiesamenleving – Dag 28

Gelukkig hebben we vannacht allemaal beter geslapen dan de vorige nacht. De dood van Gino begint zijn plek te krijgen. Het leven gaat gewoon door.

Nu is dit niet de plek om een economisch onderwerp als werk en werkgelegenheid te behandelen, daarvoor heb ik mijn andere blogsite. Maar toch heeft de veranderende rol van arbeid een enorme impact op de toekomst waar ik wel even aandacht aan wil schenken omdat dat van invloed kan zijn om zelfvoorzienend te worden. De bewijzen stapelen zich op dat er in de toekomst met name door de automatisering steeds minder werk zal zijn voor iedereen. Hoe gaan we daarmee om is een reële uitdaging.

HangmatAls er minder werk is voor iedereen betekent dat werk anders verdeeld moet worden. Daar zal de komende jaren flink wat discussie over ontstaan. Er zitten twee kanten aan het niet hebben van werk: enerzijds vervelend want we zullen daardoor ook minder inkomsten hebben, maar anderzijds hebben we meer tijd over om andere zaken op te pakken, zoals een moestuin. Ook vraagt de overheid ons om een participatiesamenleving te worden, daar gaat ook nogal wat tijd in zitten.

Om die participatiesamenleving te worden zal de overheid eerst zelf een aantal zaken moeten organiseren. Zo moet de hoeveelheid werk dat overblijft beter verdelen onder alle mensen die willen en kunnen werken, dat betekent het inrichten van een kortere werkweek. Dat kunnen we niet laten regelen door mensen zelf en ook niet door de werkgevers. Voor het verlies van een stuk werkgelegenheid is een compensatie op zijn plaats, dat kan heel goed door het instellen van een onvoorwaardelijk basisinkomen voor iedereen.

Daarnaast is er nog een maatregel die veel verandering zal kunnen brengen  in ons huidige economische systeem en dat is meer differentiatie op gebied van de belasting. Belasting wordt geheven op dat wat schaars is. Arbeid is niet langer schaars dus kan de belasting hiervoor omlaag. Dit heeft als groot voordeel dat de handen aan het bed beter betaalbaar worden en dat werken aan biologische landbouw, wat arbeidsintensiever is, goedkoper wordt.

Als we meer belasting gaan heffen op grondstoffen die schaars zijn zoals olie dan kan ook daar een omslag gaan komen naar duurzame energiewinning en zal de intensieve landbouw duurder worden ten gunste van de biologische landbouw. Naast dit project om zelfvoorzienend te worden blijf ik mij inzetten om deze verandering in ons systeem te realiseren.

Hulde aan de kringloopwinkel – Dag 8

Ik reis zo veel mogelijk met de trein en bij voorkeur ga ik daar op de fiets naar toe. Het is al weer zo’n drie jaar geleden dat ik op weg naar het station mijn regenjas verloor. Bij aankomst zat hij niet meer onder mijn ietwat slap geworden elastieken van de bagagedrager. Ik was nogal gehecht aan die jas. Halflang met handige ritsjes aan de zijkant en veel zakken. Ruim 20 jaar heb ik hem gehad. Mijn speurtocht leverde niets op. Maar iemand deed mij een hele goede suggestie aan de hand: “Ga geregeld naar Bartje, misschien is er wel iemand die hem inlevert.”

Bartje is de plaatselijke kringloopwinkel. Weken achtereen ben ik langs geweest, maar helaas tot op de dag van vandaag geen spoor van mijn geweldige regenjas. Ondertussen heb ik wel twee hele leuke ander jassen gevonden, voor een prikkie. Sindsdien kan ik mijn consumptie verslaving kwijt bij de kringloopwinkel. Als ik maar even in de buurt ben ga ik er langs. En als ik iets nodig heb aan huisraad is de eerste gang naar Bartje.

WP_000529Ik gebruik altijd een stenen theepotje voor kruidenthee, voor mijn gevoel smaakt dat lekkerder. Helaas ben ik niet zo gelukkig met mijn theepotten. Jaren terug vond ik een leuke bij een winkelketen tot het moment dat ik de deksel liet vallen. Mijn huisgenoten waren opgelucht dat ik dat zelf had gedaan, zodat hun een preek bespaard bleef. Verknocht aan dit leuke exemplaar kocht ik eenzelfde terug, die gelukkig nog in de handel was.

Twee jaar ging er voorbij tot ik onlangs uit de keuken een doffe plof hoorde gevolgd door: “Shit”. “Niets aan de hand” riep mijn man, “hij is nog heel” en liet vervolgens de theepot zien. Maar de volgende dag liep het hete water uit de onzichtbare breuk. Nu had ik alleen de deksel nog maar. Gelukkig had ik de vorige pot bewaard, maar helaas hoewel van dezelfde makelij was deze deksel net even te groot. Dat was balen.

Deze week vond ik zowaar bij Bartje een hele leuke pot met koetjes erop voor een leuk kringloopprijsje. Nu drink ik weer heerlijk mijn thee uit een stenen potje. Alle hulde aan de plaatselijke kringloopwinkel, helemaal passend in de gedachte van de circulaire economie. En het mooie is dat hij volledig wordt gerund door ouderen die daar echt enorm veel lol aan beleven, dat voel en zie je als je er bent. Bartje verhoogt de gemeenschapszin en zorgt dat ouderen langer actief blijven en minder eenzaam!