Impressie van de Japanse kers in bloei

Ieder voorjaar kijk ik weer uit naar het moment dat de Japanse sierkers (Prunus serrulata) in bloei staat. Hij is niet te missen als je bij ons de oprit opkomt, maar valt dan eigenlijk niet bijzonder op. Slechts een week per jaar kan je niet om de Japanse kers heen dan is hij uitbundig diep roze gekleurd. Een sieraad voor iedere tuin.

De Japanse kers in bloei

Van een afstandje krijgt de boom in een paar weken iedere dag een beetje meer kleur tot hij in de laatste fase, waarin de bloemen volop zijn opengebarsten, geheel roze is. Beeldschoon.

Als je er op let is het heel bijzonder hoe het bloeiproces in z’n werk gaat. Op de kale tak ontstaat een knop. Uit die knop komt niet slecht een bloem, maar een heel bouwwerkje aan takken en blaadjes en uiteindelijk, om het af te maken als de kers op de taart, ontvouwt zich een rozet aan roze bloemen.
Ook het ontstaan van de bloemen gaat niet zomaar maar doorloopt een paar stappen. Eerst ontstaat een trosje steeltjes met een klein kelkje van nog geen centimeter, om na een paar dagen open te barsten tot een bloem van zo’n 5 centimeter in doorsnee.

Ieder jaar weer houd ik mijn hart vast in de hoop dat het niet gaat stormen, zelfs niet flinke gaat waaien, want dan kan, net als bij de magnolia’s, de Japanse kers in een klap al haar bloemen kwijt zijn. Even lijkt het dan of het sneeuwt, eindigend in een, weliswaar roze, sneeuwtapijt. En dan moeten wij het weer hebben van de herinnering tot het volgende voorjaar.

Zie hier de impressie in beeld.

Winterklaar

Dit weekend werden we overvallen door nachtvorst. Van de extreem warme weken zijn we nu begin oktober in een klap in de winter aanbeland. Wat een overgang. En de kachels waren nog niet eens geveegd, dus stoken konden wij niet. Gelukkig was het gisteren heerlijk weer dus is mijn man het dak op geklommen voor de jaarlijkse schoorsteenveegactie. Ook hebben we de laatste hand gelegd aan het op orde brengen van de houtvoorraad.

wp_005172

Schoorsteen vegen

In het eerste jaar van onze houtkachel hadden we tegen het eind van de winter geen hout meer. Dus hebben we een paar kub hout gekocht van een meubelmaker die geregeld met niet bruikbare stukken hout zit. Maar hout inkopen is natuurlijk niet handig als je zelfvoorzienend wilt worden dus was het de jaren daarna een belangrijke taak om hout te verzamelen zodat we een hele winter konden stoken.

Gelukkig deden zich allerlei mogelijkheden voor. Bij de kinderen op school ging groep 8 ieder jaar in de uiterwaarden wilgenhout hakken. Daarvan mochten wij wat meenemen. Vooral heel geschikt als aanmaakhout. Bij ons aan de overkant werd de appelboomgaard flink uitgedund en ook daar konden we wat hout overnemen. In dit geval mooi fruitbomenhout dat eenmaal op temperatuur heel langzaam een paar uur warmte geeft. Een van onze kastanjebomen bleek ziek dus moest worden omgehaald. Ook bij familieleden moet er wel eens een boom weg. In ruil voor het hout doet mijn man het kap- en snoeiwerk.

Alles bij elkaar leverde dat een flinke houtvoorraad op zodat we sindsdien niet meer zonder hebben gezeten. De laatste paar jaar zijn de winters heel zacht geweest dus stoken we niet veel. Maar je weet maar nooit wat komen gaat. We kunnen maar beter goed voorbereid zijn. Voordat hout de kachel ingaat moet het een tijd liggen om te drogen. Minimaal een jaar tot soms wel twee jaar afhankelijk van het soort hout.

Ondertussen hebben we in het kader van ons permacultuur landschap heel wat bomen aangeplant. Niet om ze te kappen maar als leverancier van snoeihout. Dus zijn we vanaf nu niet meer afhankelijk van hout van elders. Vooral knotwilgen leveren veel hout, weliswaar snel hout, maar ook dat is nodig om de kachel op gang te krijgen. Nu er veel bomen in de groei zijn wordt het ook tijd om een aantal bomen, die er al waren voordat wij hier woonden en die of te groot zijn geworden of op een onhandige plek staan, weg te halen. Dus voor de komende jaren hebben we hout genoeg.

Dit weekend hebben we weer heel wat hout dat minimaal twee jaar heeft liggen drogen naar binnen gebracht. Mijn man zaagt stammetjes in handzame blokken en klooft vervolgens de blokken in het formaat dat in de kachel past. En ik stapel het hout netjes op in ons houthok in de schuur. Er ligt nu zo veel hout dat we daar wel twee lange winters mee uit de voeten kunnen. Dus laat de strenge winter maar komen.

Tijd om noten te rapen – Dag 257

Bij ons in de buurt is een straatje dat het Notenlaantje genoemd wordt. Officieel heeft het een andere naam maar omdat er een hele rij walnotenbomen staan wordt het in de volksmond zo genoemd. Het is van de gemeente dus iedereen is vrij om er noten te komen rapen, wat dan ook massaal gebeurt. Wat opvalt is dat het vooral de allochtonen zijn die komen rapen. Ik heb mij laten vertellen dat het een belangrijk onderdeel is van hun voedingspatroon.

Soms brengt het nogal wat overlast met zich mee, omdat het een belangrijke doorgaande weg is voor de omwonenden. Ook is het een smalle weg waar je bijna niet met twee auto’s kunt passeren. Niet alleen worden er auto’s langs de weg geparkeerd, ook nemen mensen vaak kinderen mee om te rapen. Maar als de walnoten rijp zijn dan nemen mensen een risico en hebben alleen oog voor de noten.

Gelukkig hebben wij zelf twee walnotenbomen dus hoeven geen risicovolle acties uit te halen en kunnen rapen wanneer wij willen. Iedere dag loop ik wel even langs de boom omdat hij veel laat vallen op onze oprit waardoor de kans aanwezig is dat ze platgetrapt of -gereden worden. Van de twee notenbomen hebben wij genoeg noten voor onszelf en vrienden en kennissen. Ik heb ze in een pot in de keuken staan binnen handbereik dus altijd klaar om in gerechten te verwerken. Maar eigenlijk wil ik ook wel eens walnotenolie laten maken en dan is het handig om toch een flinke voorraad te hebben.

Dat walnotenpersen kan bij de Mobipers waar ook de appels tot sap geperst kunnen worden. Voor 2kg gepelde noten heb je toch al gauw 5kg walnoten nodig. Heel wat dus. En het pellen van de noten is ook nog een heel karwei, dus zover zijn we eigenlijk nog nooit gekomen, maar zit in de planning. Om extra bomen te krijgen heb ik vorig jaar een aantal walnoten in de grond gestopt en er zijn er drie uitgekomen. Twee staan in een pot bij de voordeur en zijn nu een halve meter hoog. Omdat dit goed gelukt is heb ik nu een paar mooie grote noten uitgezocht en weer nieuwe geplant, zodat we straks ook heel wat notenbomen in ons permacultuurproject kunnen aanplanten. Hoewel we waarschijnlijk toch wat grotere bomen gaan aanplanten.

Naast walnoten hebben we een overdaad aan hazelnotenbomen en dus emmers vol hazelnoten. Nadat ze eerst een tijd te drogen hebben gehangen gaan we aan het pellen. Het is wel veel werk om de noten te pellen, maar onder het genot van een kopje thee of een borreltje is het ook nog wel knus werk, echt iets voor de wintermaanden. Even opbakken in de pan voor bij de maaltijd. Of natuurlijk een heerlijke chocoladenotentaart bakken. Hmm ik verheug mij daar nu al op.

 

De herfst is begonnen – Dag 237

Het voorjaar en de hele zomer liep de groei in de tuin flink voor op schema. Niet gek dus dat de herfst zich nu al laat gelden. De bladeren dwarrelen volop van de bomen in de tuin. Bij iedere windvlaag worden de bomen kaler. De pruimenbomen zijn inmiddels al helemaal kaal. Vandaag is het voor het eerst ook een stuk killer in huis, het scheelt echt een paar graden. Ik moest vanmorgen echt op zoek naar mijn lekker dikke vesten.

Nu het kouder wordt betekent dat de kachels en de schoorstenen moeten worden geveegd zodat we binnenkort weer kunnen stoken. Ik heb al de eerste houtvoorraad van buiten naar de schuur gebracht. Het is precies goed gedroogd in het houthok dat achter de schuur mooi op het zuiden ligt.

Door de hele tuin heen hebben wij aanwas van nieuwe bomen en struiken. Onze liguster heeft zich met name flink verspreid door de tuin. Nu de herfst aanbreekt wordt het tijd om al die jonge opschietsels uit te graven en een tijdelijke groeiplek te geven, want ze staan her en der door de tuin op plekken waar wij ze niet willen hebben. Ik heb jonge eiken, esdoorns, gouden regen, essen en een walnoot gevonden. Voordat ze een definitieve plaats krijgen in het nieuwe permacultuurplan moeten ze eerst wat groter zijn.

 

Waar halen we de kennis vandaan – Dag 140

Om mij heen beginnen steeds meer mensen met een moestuin. Ineens ben ik een ervaringsdeskundige omdat ik al een aantal jaren tuinier, want de een na de ander komt met vragen over hoe zaken aan te pakken of problemen op te lossen. Tot nu toe heb ik de meeste vragen kunnen beantwoorden, gelukkig. Dat doet je beseffen hoe veel je uit ervaring al weet. Maar toch zit ook ik geregeld met de handen in het haar en kom ik er niet uit. Hoe kom ik dan aan de informatie?

WP_001205Inmiddels heb ik een flinke stapel boeken bij elkaar verzameld. De meeste komen van rommelmarkten, tweedehands boekwinkeltjes of de kringloopwinkel. Altijd fijn. De meest trendy boeken laat ik meestal links liggen. De beste boeken zijn die uit de oude doos. Ik merk dat daarin veel oude kennis ligt opgeslagen. Veel oudere familieleden die hun geheimen met mij zouden kunnen delen zijn er inmiddels niet meer, op een enkele tante na. Maar ook erg fijn zijn de contacten met andere tuinders, vooral de professionele, aan hun kan ik dan weer de wat meer specialistische vragen kwijt.

Maar gelukkig hebben we ook nog internet. Wat je daar allemaal kunt vinden is echt ongelooflijk, wat mensen er allemaal niet op zetten is echt geweldig, vooral de filmpjes zijn zo handig. En daarmee kan de stapel boeken in een klap worden afgevoerd naar de prullenbak. Wat ik natuurlijk niet doe, want inmiddels heb ik ook zo mijn weg in de boeken gevonden en zoeken op internet kan wel eens lastig zijn, dan is zo’n gekleurd plakkertje in een boek toch wel weer handig.

Het mooiste boek dat ik onlangs vond, voor weinig bij de kringloopwinkel, is het boek over bomen. Daarmee heb ik mijn kennis van bomen flink kunnen ophalen. Ik weet nu precies welke bomen ik in mijn tuin heb staan. En wat zo links en rechts spontaan opkomt kan ik ook feilloos benoemen. Geen wonder natuurlijk omdat iets nieuws natuurlijk niet zomaar komt aanwaaien!

Niet alleen boeken zijn leuk maar vooral ook de tuinbladen zijn geweldig voor de nodige inspiratie. Inmiddels weet mijn omgeving wel dat ik dol ben op de tuinbladen, dus krijg ik geregeld de gelezen exemplaren toegestopt, altijd fijn. Ik bewaar ze netjes op seizoen. Vooral de wintermaanden gebruik ik om te lezen en dan dwalen mijn gedachten af naar hoe ik het volgende jaar het project moestuin weer zal aanpakken. Ieder jaar voeg ik er wel iets nieuws aan toe, een nieuwe vergeten groente, een boom of struik, kruiden of een methode. Maar wel gedoseerd want het moet wel leuk blijven.

De eikenplantage – Dag 139

Om zelfvoorzienend te worden is het belangrijk om bomen te hebben. Bomen en struiken zorgen ervoor dat de grond vruchtbaar wordt en de lucht gezond blijft. Maar bomen zijn ook voor productie om houtwallen aan te leggen, om in de houtkachel te gebruiken en om palen te produceren voor afrasteringen. We gaan namelijk ook wat dieren houden en die willen we binnen bepaalde zones vrij laten lopen. Maar om te voorkomen dat ze weglopen en om ze af te schermen van bijvoorbeeld andere dieren of de moestuin moeten we maatregelen nemen.

Op ons perceel hebben wij al een variëteit aan bomen staan vooral de wilg en de esdoorn doen het goed. Onze trots is de treurwilg in de voortuin. Maar er is nog een hele mooie solitaire eikenboom. Een langzame groeier maar doordat hij jaren de ruimte heeft gehad is het inmiddels een schitterende boom. Helaas vormt hij een probleem. Hij hangt namelijk over naar onze buren. Hoewel de buren ook veel grond hebben laten ze toch duidelijk merken dat hij in de weg staat door aan hun kant takken weg te halen. Jammer maar hij moet er een keer aan geloven.

Wij vinden het zonde dat hij niet ergens anders staat dus willen hem wel vervangen. Daarom zijn wij al volop jonge eiken aan het kweken. Het lijkt wel of de boom voelt dat hij zijn langste tijd gehad heeft want er komen spontaan steeds meer boompjes de grond uit. Laatst stond er een gewoon midden op het grasveld achter de schuur. Heel opmerkelijk want er wordt daar toch zo nu en dan gemaaid. Wij hebben hem uitgestoken en in een pot gezet. Het totaal aantal spontaan opgekomen eikjes is nu al een hele rij geworden en vandaag ontdekte ik er nog twee (zie foto’s) .

Maar als de eik wordt neergehaald willen wij er wel iets bijzonders mee doen, bijvoorbeeld een mooi hek van maken of een bank. Maar mijn man aast ook op eikenhout want hij is namelijk een fervent liefhebber van houten boten en zo nu en dan moeten die gerepareerd of hersteld worden en daar gebruikt hij graag eikenhout voor. Dus de eikenboom krijgt ongetwijfeld een goede bestemming en zijn nazaten ook, maar dan ergens in het landschap.

De Betuwe in bloei – Dag 68

Het voorjaar is altijd een mooie tijd van het jaar met zingende vogels, lammetjes in de wei en natuurlijk de bomen en struiken die in bloei staan. Vooral de Betuwe laat als geen ander gebied in Nederland haar schoonheid zien door alle fruitbomen die in bloei staan. Hoe mooi het kan zijn laat ik zien aan de volgende sfeerplaatjes.

 

De bomenkweek – Dag 64

Regelmatig kom ik op de meest ongelukkige plekken jonge aanwas tegen van bomen of struiken. Die haal ik voorzichtig weg en zet ze tijdelijk in een pot totdat ze groot genoeg zijn om ergens op een meer geschikte plek neer te zetten. Zeker sinds wij de houtkachel hebben zijn alle bomen welkom. Vooral wilgenhout schiet overal op, het is net onkruid. Het wordt ook niet beschouwd als heel succesvol stookhout, omdat het snel is opgestookt, maar als aanmaakhout is het ideaal. Ik ben inmiddels zeer bedreven in het hakken van aanmaakhoutjes, de term haarkloverij is daarbij op zijn plaats. Als de kachel eenmaal goed brand dan kan er een houtblok op van het betere soort zoals eik, es of fruitbomen.

mei 2012 Bomenkweek 007Afgelopen winter hebben we weinig gestookt dus heel wat hout overgehouden. Niet verwonderlijk met de hoge temperaturen, eigenlijk zijn we van de herfst gewoon overgegaan in het voorjaar. Toch moeten we nog heel wat bomen kweken om genoeg voorraad aan te leggen voor de komende jaren. En dan niet alleen om op te stoken als wel om een mooi vruchtbaar landschap te kunnen aanleggen. Bomen vormen de basis van een permacultuur landschap en moeten er voor zorgen dat de aarde geschikt gemaakt wordt voor allerlei struiken en bomen die voedsel opleveren.

Heel wat jonge bomen hebben de afgelopen jaren al hun plek gevonden. Niet alleen stekken kweek ik op maar ik experimenteer ook met het laten wortelen van takken en dat gaat mij ook goed af. Langs de sloot hebben wij knotwilgen gezet afkomstig van de takken van een oude knotwilg. En aan de achterzijde van onze tuin heb ik ooit twee krulwilgtakken in de grond gestoken, dat zijn nu complete bomen geworden. Inmiddels heb ik in mijn boomkwekerijtje een keur aan bomen staan bestaande uit hazelnoot, walnoot, eik, gouden regen, es en esdoorn. Inmiddels zijn alle geschikte plekjes wel bezet en wordt het tijd om in de wei een wat uitgebreidere plek te vinden om te starten met het eetbare landschap.

 

De waarde van bomen – Dag 53

Uiteraard weten we allemaal dat bomen goed zijn voor ons leefklimaat en met name voor gezonde lucht. Om te kunnen groeien zetten bomen en planten met behulp van water (H2O) en licht koolstofdioxine (CO2) om in zuurstof (O2). Dit omzettingsproces heet fotosynthese. In feite is zuurstof het afvalproduct van bomen en juist dat hebben wij weer nodig om te kunnen leven. Het Amazonegebied wordt daarom niet voor niets ‘de longen van de aarde’ genoemd. Bomen helpen ons te kunnen leven.

fotosynthese2Een van mijn kinderen heeft een paar jaar geleden een spreekbeurt gehouden over fotosynthese. Dat was voor mij een mooie opfrisbeurt. Het is een vrij technisch verhaal en het was leuk om dat samen met mijn zoon uit te zoeken. Wat is internet toch een uitkomst. Vroeger moest ik het doen met de Winkler Prins encyclopedie. Kom daar nu nog maar eens om, wie heeft dat nog in de kast staan? Door internet hoeven ook heel wat minder bomen gekapt te worden om al die encyclopedieën te produceren.

Bomen doen veel meer dan het leveren van zuurstof. Ze nemen ook stof op uit de lucht waardoor de lucht gezuiverd wordt. Ze bieden verkoeling in de zomer en zorgen ervoor dat de kou in de winter beperkt blijft. Bomen helpen ook om geluidshinder tegen te gaan en bieden een schuilplaats tegen de regen. En bomen zijn een plek om van te genieten en bieden op vele manieren mogelijkheden om te spelen. Maar bomen geven ook rust en troost en helpen om tot bezinning te komen. Bomen helpen ons om gezond te blijven.

Ook in een eetbaar landschap zijn bomen onontbeerlijk. Ze helpen in de basis om een goede bodem te ontwikkelen. Het samenspel tussen bomen, struiken, dieren, insecten, schimmels en bacteriën zorgt voor de vruchtbaarheid. Steek je handen maar eens in de grond als je in een bos loopt dan ervaar je hoe mooi en rijk de grond is. Maar bomen bieden ons ook voedsel zoals fruit en noten en natuurlijk ook aan dieren die daarnaast ook beschutting vinden in de bomen.

Maar bomen hebben ook economische waarde doordat ze hout leveren voor meubels, woningbouw en brandstof. Huizen bieden bescherming en veiligheid en de brandstof houdt ons warm. Je zou denken dat de veelzijdigheid van bomen het aantal doet toenemen. Toch zijn er gebieden op aarde waar massale bomenkap plaatsvindt om soja of biobrandstof te verbouwen of om ruimte te geven aan de vleesindustrie. Sinds het begin van de industriële revolutie is de hoeveelheid CO2 in onze atmosfeer flink toegenomen door de verbranding van fossiele brandstoffen en de toename van de veestapel. Om dat te compenseren zijn juist extra bomen nodig.

Net als met de natuur zijn wij onze verbondenheid met bomen aan het kwijtraken en zien we steeds meer de tastbare economische waarde van bomen in plaats van de immateriële waarden die ze bieden. En dat is jammer en zal uiteindelijk ons leefklimaat geen goed doen. Daarom plant ik zelf steeds meer bomen aan. Het past ook uitstekend in de wens om zelfvoorzienend te worden.

 

De veelzijdigheid van de hazelaar – Dag 26

Afgelopen weekend heeft mijn man diverse snoeiwerkzaamheden uitgevoerd in de tuin. Zo heeft hij ook de hazelaar onder handen genomen. Wij hebben er meerdere in de tuin. De mooiste staat aan de rand van ons terras en is donkerbruin, alle andere exemplaren zijn groen. Nu zo zonder bladeren ziet hij er net zo uit als de anderen, maar eenmaal vol in zijn diep donkerbruine blad is hij schitterend en vormt een mooie afwisseling in de groene omgeving.

WP_000597Elk jaar hebben wij veel hazelnoten. Iedere tuinier kent dat weldadige gevoel van de tuin inlopen en je eigen oogst opeten. Zo ook met de hazelaar. Het kost even wat tijd om ze te pellen, maar dan heb je heerlijke nootjes. Meestal laten we ze een tijdje drogen, maar zo van de struik eten is geen enkel probleem. We eten niet alles maar laten ook voldoende noten achter voor de dieren.

De hazelaar kan beschouwd worden als boom of als struik, afhankelijk van hoe je hem behandelt. We hebben er een in de tuin staan die uitgegroeid is tot een enorme boom, maar alle andere zijn geregeld tot de grond toe afgezaagd waardoor het meer een struik is geworden. Die bij ons terras hebben wij deze keer alleen wat uitgedund (zie foto). De term kreupelhout is zeker van toepassing voor een bos met meerdere hazelaarstruiken die geregeld worden afgezaagd.

De hazelaar wordt niet echt beschouwd als een houtleverancier maar is wel zeer veelzijdig in gebruik. Naast de leverancier van eetbare nootjes levert hij drie soorten hout: de wat dikkere stammen  dienen als heiningpalen of gaan de kachel in, de lange stevige takken worden gebruikt voor bonenstaken en met de wat dunnere twijgen kunnen heiningen gevlochten worden. Al in de prehistorie was hij geliefd en werd toen ook gebruikt als speer of visfuik maar ook als dakbedekking en met behulp van leem werden complete hutten opgetrokken.

Maar in onze tuin doet de hazelaar vooral dienst als toevluchtoord voor vogels. Vooral die aan het terras biedt veiligheid aan de pimpelmee, de koolmees en de roodborst. In de winter is het er een drukte van jewelste omdat hij uitzicht geeft op de door ons gecreëerde voederplek. Kortom een veelzijdige boom cq struik die makkelijk groeit en in van alles voorziet en niet mag ontbreken als je zelfvoorzienend wilt worden.