Struikfuchsia, rattenpisziekte en klimaatverandering

Wat een heerlijk weer is het nog! Eind september en ik loop nog steeds met blote armen buiten. Vanmorgen zei iemand dat het wat haar betreft tot eind van het jaar zo mag blijven. Op zich zou dat natuurlijk heel prettig zijn, maar er is ook een keerzijde aan het mooie weer. De natuur raakt er danig door van slag en het evenwicht van de planten- en dierenwereld raakt verstoord.

Struikfuchsia reikt tot aan het dak van de schuur

Struikfuchsia reikt tot aan het dak van de schuur

Ook dit jaar 2016 worden wederom weerrecords gebroken en het jaar is nog niet om. Mijn tuin is vanaf het natte voorjaar gewoon ontploft. Er is niet tegen het onkruid op te werken. De vaste struiken zijn groter dan ooit. Dat is vooral goed te zien aan de winterharde struikfuchsia, die normaal niet groter wordt dan 1,20 cm. Iedere winter sterft hij af tot aan de grond om in het voorjaar weer aan te groeien. Dit jaar is het totaal anders. De struik is zo hoog als de dakgoot van onze schuur, zeker 2 meter en zit nog altijd vol met bloemen. Zo mooi heb ik hem nog nooit gezien.

De zachte temperatuur van de afgelopen winter heeft voor behoorlijk veel overlast van ongedierte gezorgd. In korte tijd vingen onze katten vier bruine ratten. Een jongen uit het voetbalteam van mijn zoon liep, waarschijnlijk door het zwemmen in de plaatselijke natuurplas, de ziekte van Weil op – de rattenpisziekte – en lag een tijdje in kritieke toestand in het ziekenhuis. Gelukkig herstelt hij voorspoedig, maar de schrik zit er goed in.

Je zou denken dat door het natte voorjaar de oogst er wel bij vaart, maar niets is minder waar. Nooit eerder hebben we zo’n slechte oogst gehad. Oorzaak: de zachte winter en het verstoorde evenwicht in de natuur. Het vochtige voorjaar heeft een explosie aan naaktslakken teweeggebracht, die meedogenloos alles opvreten wat ze tegenkomen. Slechts een paar kropjes sla heb ik kunnen oogsten en van de kolen en de bonen is nagenoeg niets overgebleven. Zelfs de preiplanten hebben het voor een groot deel moeten ontgelden, evenals de bieten. De pompoenoogst is helemaal een drama, 75% van alle planten is opgegeten. Afijn zo kan ik nog wel even doorgaan.

Voor mij staat als een paal boven water dat er sprake is van klimaatverandering. In de afgelopen 14 jaar dat ik nu op het Betuwse platteland woon heb ik de natuur zien veranderen. Het weer is steeds onstuimiger en meer extreem geworden. Het is òf te droog òf te nat òf het waait te hard. Door de extreme regenval hebben wij onze dakgoten moeten verbreden en het afwateringsysteem moeten uitbreiden, omdat de enorme hoeveelheid water ineens niet kon worden afgevoerd waardoor onze tuin gewoon wegspoelde. Steeds vaker staat er water in onze kelder, voorheen was dat nooit het geval. Ook het glas van de schuur en de kassen moet het soms ontgelden door de stormen die om het huis teisteren.

Ik vraag mij af wat ons te wachten staat als deze winter weer zacht wordt. Een beetje strenge vorst is mij zeer welkom. Straks verleren we het schaatsen nog. We gaan het zien.

Wil je weten welke weerrecords er nog meer gebroken zijn? Kijk dan op de volgende site.

 

 

 

 

Kippenzadels tegen kale plekken

Kippen houden komt meer bij kijken dan je op het eerste gezicht zou denken. Vorig jaar kreeg ik zes kuikens, net uit het ei. Het bleek om twee hennen en vier hanen te gaan. Hun eerste verblijf was een konijnenhok, dat we na een paar weken iedere dag even buiten op het gras zette. Nadat mijn man met zorg een geweldig mooi kippenhok had gebouwd, wat enige weken in beslag had genomen, waren de kuikens inmiddels groot genoeg om permanent buiten te blijven. Dus verhuisden ze naar het nieuwe hok waarmee ze ook steeds meer ruimte kregen om te scharrelen.

Onze scharrelende kippen

Onze scharrelende kippen

Kip Bertha stond onderaan in de pikorde wat zich letterlijk uitte in een kale plek in de nek. Vooral de hen Truus was nogal een dominante tante en had de neiging haar zuster flink op de huid te zitten als één na laatste in de pikorde. Na een aantal weken had Bertha meer weg van een kalkoen dan van een goed gevulde hen met een flinke verenkraag. Ze zag er nogal armoedig uit. Arme hen, ik had met haar te doen.

Maar Bertha liet zich niet domineren. Vaak scharrelde ze in haar eentje rond en ging soms zelfs ’s nachts het hok niet in. Wat wil je ook met al die hanen! Toch kwam er na verloop van tijd een behoorlijk grote kale plek op de rug bij. Daarmee was de maat vol en werd het tijd om ons van een aantal haantjes te ontdoen. Het haantjesgedrag en het gekraai werd ook te veel. Twee hanen verkochten we via internet en de minkukel van het geheel ging in de pan.

De hennen kregen wat meer rust evenals de enig overgebleven haan. Maar of de kale plekken echt van het pikken kwam konden wij niet bewijzen, dus hebben we er wat over nagelezen.

Er zijn meerdere oorzaken waarom kippen kale plekken krijgen volgens de verschillende literatuur:
• Ze kunnen in de rui zijn, wat jaarlijks plaatsvindt;
• Ze kunnen luizen hebben waardoor ze zelf de veren uittrekken;
• Het kan zijn dat ze niet het juiste voer krijgen;
• Het kan door stress komen;
• Of ze worden gepikt door andere kippen.

In eerste instantie hebben we gecheckt of ze het juiste voer kregen. We kopen volledig biologisch voer van goede kwaliteit en af en toe voegen we nog wat speciaal voer toe als kippencruesli en legvoer, dus daar kan het niet aan liggen. Luizen is bijna niet mogelijk omdat het bij slechts één kip voorkomt en dan ook nog zeer plaatselijk. Stress is misschien ’s nachts het geval omdat ze dan dicht bij elkaar in het hok zitten, maar meestal zijn ze dan heel rustig. En de stress van teveel hanen is ook verminderd. Daarnaast hebben ze overdag alle ruimte dus vervelen doen ze zich niet.

Nadat Bertha precies tijdens onze vakantie broeds was geworden en ruim 21 dagen op een aantal eieren had zitten broeden, wat helaas tevergeefs bleek te zijn, was haar nek zo goed als hersteld en is ze inmiddels voorzien van een mooie grote verenkraag. Nu we weer een aantal weken verder zijn en de ruiperiode na de broedtijd op z’n einde loopt begint zowaar haar rug ook weer te herstellen. Het is wonderlijk hoe dat eruit ziet. Op haar rug ontstaan blauwe kokertjes waaruit de veertjes gaan groeien.

Nu Bertha zo mooi herstelt is helaas Truus aan de beurt. Nu heeft zij een kale rug. Waarschijnlijk is toch het dek gedrag van de haan de oorzaak. Door de afwezigheid van Bertha vanwege het broeden is Truus ongetwijfeld meer belaagd. Wat je overal leest is dat jonge hanen nogal onvoorzichtig te werk kunnen gaan en de hennen lelijk kunnen beschadigen. Op mijn zoektocht vond ik iemand die kippenzadels maakt ter bescherming van de hen door de haan. Het moet toch niet gekker worden.

Maar deze week las ik in het blad Landleven nog wat anders. Als het om goed leggende kippen gaat die een kale kont krijgen kan de oorzaak ook liggen aan de doorbloeding van de cloaca, daar waar o.a. de eieren uitkomen. Ze krijgen een dunnere huid vanwege het vele eierenleggen waardoor de verengroei wat minder wordt. We denken dat daar een deel van de oorzaak te vinden is.

 

De magie van spinnen

“Jolanda, kom eens kijken”, riep mijn man gisteren. In het midden van de schuur, die toch zeker 4 meter hoog is, bevond zich een knap staaltje werk van een spin. Een enorme spinnenweb op ooghoogte hing daar tussen de vloer en het plafond. Vol verbazing hebben we er naar staan kijken. Hoe is het mogelijk dat zo’n kleine spin zo’n afstand weet te overbruggen. Ook nog eens op een plek waar we bijna dagelijks heen en weer lopen, dus zeker binnen een dag gemaakt. Er was helaas te weinig licht om er een foto van te maken.

De kruisspin zit vooral in de kassen

De kruisspin zit vooral in de kassen (foto: Wikipedia)

Van spinnen moet ik niets hebben. Ieder mens heeft wel een ingebakken angst voor het een of ander, bij mij zijn dat spinnen. Arachnofobie heet dat in professionele kringen. Maar deze angst heeft mijn leven nooit zo negatief beïnvloed dat ik er hulp voor heb hoeven zoeken. Als student woonde ik in een souterrain in Amsterdam waar geregeld van die grote dikke zwarte spinnen met van die enorme lange poten over de vloer voorbij schoten. Ik heb wel eens de buurman om hulp gevraagd, maar meestal was een flinke klap met de vliegenmepper voldoende om mij van die monsters te ontdoen.

Toen ik mijn man net kende en voor het eerst bij hem onder de douche stond, hij woonde toen in een klein arbeidershuisje waar je door de kieren naar buiten kon kijken, kwam daar plotseling een dikke vette spin vanuit het plafond de douche inzakken. Door de ijselijke gil die ik slaakte wist – toen nog – mijn vriend gelijk hoe laat het was en dat de confrontatie met een spin mij niet welgevallig was. Als een echte held redde hij mij van de spin door hem in zijn tot bolletje gevouwen handen weg te pakken. Onder de opmerking: “Dat is een hele mooie!” zette hij hem buiten de deur. U begrijpt vast dat ik deze held niet meer heb laten gaan.

De grijze huisspin

De razendsnelle grijze huisspin met van de lange kriebelpoten (foto: Wikipedia)

Inmiddels ben ik wel wat gewend en is de angst voor spinnen minder geworden. Alleen als het zo’n spin is met hele lange poten die snel wegrent dan roep ik de hulp in van mijn held. De rest laat ik ongemoeid. Ook ben ik niet blij als ik weer eens met mijn haar in een spinnenweb blijf hangen als ik een van de kassen binnen loop of het kippenhok moet inspecteren. Heel gebruikelijk in deze tijd van het jaar want massaal zijn de spinnen in de weer. Gelukkig sprinten de spinnen snel weg als hun web wordt beroerd, dus laat ik ze zitten, om vervolgens de volgende dag weer met mijn haar in een web te blijf hangen.

Ik gedoog de spinnen, maar heb wel bewondering voor hun magische kunstwerken die zo maar in het luchtledige lijken te ontstaan. Maar er is toch een positieve eigenschap aan de spinnen die ik wel kan waarderen, ze vangen namelijk muggen in hun web en als ik ergens een nog grotere hekel aan heb is het wel aan muggen, die juist mij altijd moeten hebben – nooit mijn man – en die bulten veroorzaken waar ik soms een dag of drie last van heb. Dus van mij mogen de spinnen blijven.

 

Zwanenbloemen en pijlkruid

De zomer is eindelijk in volle gang na weken van onophoudelijke regen. Voor onze nieuw aangeplante bomen en struiken waren de omstandigheden uiteraard ideaal. Ik ben er echter wat minder blij mee, want een regenbui op je kop is niet ideaal om lekker van de natuur te genieten. Dan blijf ik toch liever binnen. Maar eindelijk wordt het toch nog zomer! Zodra de zon zich laat zien is het weer aangenaam om langs de sloot te banjeren zonder dat je een kilo klei aan je laarzen hoeft mee te zeulen.

Zwanenbloemen

Zwanenbloemen

Niet alleen onze bomen en struiken doen het goed ook de begroeiing in de sloot groeit gestaag. Heel wat anders dan vorig jaar toen de sloot op zeker moment geheel droog lag, maar nu staat er voldoende water in met als gevolg veel waterplanten. Zo ook de zwanenbloem. Een paar jaar geleden dook hij ineens op. Het eerste exemplaar dat ik spotte was nieuw voor mij, geen idee wat voor bloem dat was dus ben ik op zoek gegaan en kwam tot de conclusie dat het om de zwanenbloem ging, een moerasplant.

Ieder jaar zijn er meer zwanenbloemen. Een teken dat de omstandigheden in de sloot goed zijn, want de zwanenbloem doet het goed in voedselrijk water. Ook de sigaren, eigenlijk lisdodden geheten, zijn er dit jaar in overvloed. Ook zij gedijen bij voedselrijk water en zorgen er tevens voor dat het water nog schoner wordt. Het aantal amfibieën neemt ook gestaag toe. Zodra je langs de sloot loopt hoor je voortdurend ‘plons’ ten teken dat er weer wat in de sloot gesprongen is.

Pijlkruid met bloem

Pijlkruid met bloem

Onlangs ontdekte ik op mijn wandeltocht langs de sloot weer iets nieuws. Een plant met pijlvormige bladeren en kleine lichtroze bloemen. Even googelen met de zoekterm ‘moerasplanten’ en ik had het gevonden. De naam is onmiskenbaar: pijlkruid, genoemd naar het pijlvormige blad. Zo her en der staan pollen met de pijlvormige bladeren, van bloemen echter is nog weinig sprake en zo klein dat ze van een afstand lastig te fotograferen zijn (met mijn beperkte middelen althans). Om echt dichterbij te kunnen komen zal ik lieslaarzen aan moeten trekken om te voorkomen dat mijn laarzen vollopen. Maar ja dan moet je wel lieslaarzen hebben natuurlijk.

Kortom: de natuur groeit en bloeit en de diversiteit neemt toe.

Na de pruimen komen de tomaten

Er zijn zo van die wetmatigheden in de natuur die onontkoombaar zijn, zelfs in de moestuin. We hebben net een hele serie pruimenjam gemaakt en nu komen massaal de tomaten los en is het tijd voor het maken van tomaten- en pastasaus. Vooral de combinatie met courgettes, die nu ook in ruime voorraad uit de tuin komen, maakt de pastasaus tot een groot succes. Was het voorheen experimenteren geblazen om de hoeveelheid courgettes op de een of andere manier te conserveren, hebben we inmiddels een goede manier gevonden door ze toe te voegen aan de pastasaus. Zie hier het recept.

Rode trostomaat en drie kleuren kerstomaat

Rode trostomaat en drie kleuren kerstomaat

Door de jaren heen zijn er zo van die favoriete tomaten ontstaan. Vooral de kerstomaten, ook wel cherrytomaten of snacktomaten genoemd, zijn populair. Lekker in de sla en bij de boterham. Maar zo bij het voorbij lopen kan ik ze ook niet weerstaan en steek ik er geregeld een in mijn mond. Niets is lekkerder dan eigen kweek (al denken mijn kinderen daar anders over, maar daar ga ik het nu niet over hebben).

Dit jaar heb ik het aantal soorten tomaten wat beperkt. Je kunt niet alles kweken en niet alles doet het even goed. De afgelopen jaren heb ik heel wat soorten tomaten gekweekt. Zo heb ik geprobeerd om mooie vleestomaten te kweken, maar voor die eenmaal goed en wel op gang kwamen was het seizoen al bijna voorbij en groeide ze niet voldoende door gebrek aan zonuren. Daar ben ik dus mee gestopt. Ik heb nu een gewone middelgrote tomaat en trostomaten. Die doen het prima.

Inmiddels heb ik ook de ideale soorten kerstomaten gevonden. Naast de bekende rode heb ik nu ook gele en ‘zwarte’ kerstomaten. Vooral erg leuk in de sla of om een eenvoudige lunch op te fleuren. De kerstomaten doen het buiten de kas veelal goed, maar dit jaar was het een ramp. Veel te veel regen kunnen tomaten echt niet tegen. En door de regen zijn er ook extra veel slakken. Ik kan je vertellen die lusten ook wel een tomaatje. Gelukkig had ik ook nog voldoende planten in de kas gezet en die doen het prima dus geen gebrek aan oogst.

De eerste serie pastasaus van dit jaar

De eerste serie pastasaus van dit jaar

De tomaat die ik dit jaar voor het laatst heb gekweekt is de pomodori (of is het nu pomodoro?). Ze staan nu al te beschimmelen in de kas en veel oogst heb ik er nog niet van. Dus die gaan uit het assortiment! Misschien vind ik nog eens een pomodori die het wel goed doet (heb je zaden of een suggestie dan hoor ik het graag), maar nu ben ik er even klaar mee.

In de keuken staan nu al weer een aantal potjes met tomatenzaden op kweek, voor het zaaiseizoen van volgend jaar. Dat gaat mij inmiddels ook heel goed af. Weten hoe dat werkt? De meeste tomaten die ik nu heb komen allemaal van eigen zaad.

Kortom het is weer een lekker tomatenseizoen!

 

Ecological Debt Day 8 augustus 2016

Vandaag is het Ecological Dept Day, ook wel Earth Overshoot Day genoemd. Dit is de dag van het jaar waarop wij de hoeveelheid natuurlijke grondstoffen, die voor iedereen op aarde beschikbaar zijn om van te kunnen leven, hebben opgebruikt. We gebruiken de rest van het jaar resources die er niet zijn, waardoor de aarde permanent en onherstelbare schade oploopt. De aarde wordt uitgeput en kan niet voldoende herstellen om aan de behoefte voor het volgende jaar te voldoen.

Earth Overshoot Day 2016Ieder jaar komt deze dag eerder, vorig jaar was dit nog op 13 augustus en het jaar daarvoor op 19 augustus, daardoor wordt onze aarde ieder jaar een stukje minder vruchtbaar. Voor onze behoeften aan natuurlijke hulpbronnen hebben we inmiddels al 1,6 aardbollen nodig. Dit kan zo niet doorgaan. We zullen maatregelen moeten nemen om het tij te keren. Laten we niet wachten tot de overheid of een maatschappelijke organisatie maatregelen neemt, of denken dat een ander wel zal minderen, want dat is je kop in het zand steken. Het gaat lukken als we allemaal ons steentje bijdragen.

De berekening van de Ecological Debt Day is gebaseerd op de ecologische voetafdruk en wordt als volgt berekend:

(Wereldwijde biocapaciteit van de aarde / Wereldwijde ecologische voetafdruk) x 365 dagen = Dag waarop het wereldwijde ecologische tekort ontstaat

Wat kunnen we doen om te voorkomen dat de datum van de Ecological Debt Day nog eerder in het jaar gaat vallen:
• Bewuster consumeren;
• Meer producten hergebruiken (laat je spullen repareren i.p.v. het direct weg te gooien);
• Eet bewust en vooral wat minder vlees;
• Minder voedsel verspillen;
• Zuinig zijn met water en schone lucht;
• Bewuster reizen (fiets, OV, auto delen, carpoolen);
• Zuinig zijn met energieverbruik;
• Wees zuinig op de natuur en de aarde.

 

Meer weten? Bekijk het volgende filmpje:

 

 

Bertha is zoek

Tijdens onze vakantie verbleven mijn broer en zijn vriendin in ons huis om voor de dieren te zorgen en de tuin een beetje in de gaten te houden. Na een aantal dagen waren broer en vriendin ineens in paniek! Bertha, een van onze hennen, was zoek. Tja geen leuk vooruitzicht dat je bij thuiskomst van de kippeneigenaren moet meedelen dat een van de dieren de verzorging niet heeft overleefd. Wat te doen?

WP_004866Omdat broer en vriendin wilden voorkomen dat wij op onze vakantiebestemming werden lastig gevallen en van schrik overhaast de terugreis in zouden zetten, hebben ze de vooraf ingestelde hulptroepen voor noodgevallen ingeroepen. Mijn schoonzus die een eindje verderop woont en zelf kippen heeft wist ook niet wat te doen, evenals alle andere familie en vrienden. In de omgeving werd het signalement van de hen afgegeven voor het geval ze zich zou laten zien.

Eigenlijk waren er maar twee opties: de kip had zich verstopt om welke reden dan ook of was dood. Even ging de gedachte uit naar de dagelijks voorbijlopende mannen die met een plastic tasje een rondje lopen. Maar die gedachte ging te ver. Terecht want eerzame hardwerkende fruitplukker moeten gewoon tussen de middag met hun lunchpakketje een rondje kunnen lopen. Dus bleef de vertwijfeling over het lot van de hen. Tot ze na twee dagen ineens weer bij de voederplaats opdook om vervolgens weer twee dagen uit beeld te blijven. Dus de eerste gedachte nam de overhand: ze had zich klaarblijkelijk ergens verstopt.

Iemand in de kring van hulptroepen opperde dat ze misschien wel ergens een nestje had zitten. Wellicht was ze de weg overgestoken om in alle rust in het maisveld aan de overkant te gaan zitten broeden. Dus hebben broer en vriendin na dagen van zoeken in eigen tuin ook het maisveld alsnog uitgekamd. Zonder succes, de hen was onvindbaar. Maar de hoop bleef omdat ze zich om de dag toch even liet zien.

Met die mededeling kwamen wij thuis. Nog niet eerder is een van onze eenjarige hennen broeds geweest dus hoe dat in zijn werk gaat wisten wij ook niet. Hopend op een goede afloop vertrokken broer en vriendin weer naar hun eigen huis de stad. Nu was het onze beurt om op zoek te gaan en het mysterie op te lossen. Inderdaad liet Bertha zich de tweede ochtend zien. Ik zat op het vinkentouw om te achterhalen waar ze zich terugtrok. Aan de voorkant van de tuin dook ze in het struikgewas, maar bleef onzichtbaar.

WP_004870Twee dagen later dook Bertha weer op. Nu ging ik als een haas met fototoestel op zoek naar de plek waar ze eerder was verdwenen. Met succes werd het vermoeden bevestigd. Onder een struik lagen vier eieren! Zodra Bertha haar plek inneemt op het nest is ze door haar schutkleuren niet te zien. Niet gek dus dat niemand haar had gevonden.

Door de overvloedige regen ziet Bertha er uit als een armzalig scharminkel, dus hebben we, bevestigd aan het hek, een paraplu boven haar gezet. Nu is het afwachten geblazen op wat komen gaat. Broer en vriendin hebben al toegezegd op kraamvisite te komen als het zover is.