Zwanenbloemen en pijlkruid

De zomer is eindelijk in volle gang na weken van onophoudelijke regen. Voor onze nieuw aangeplante bomen en struiken waren de omstandigheden uiteraard ideaal. Ik ben er echter wat minder blij mee, want een regenbui op je kop is niet ideaal om lekker van de natuur te genieten. Dan blijf ik toch liever binnen. Maar eindelijk wordt het toch nog zomer! Zodra de zon zich laat zien is het weer aangenaam om langs de sloot te banjeren zonder dat je een kilo klei aan je laarzen hoeft mee te zeulen.

Zwanenbloemen

Zwanenbloemen

Niet alleen onze bomen en struiken doen het goed ook de begroeiing in de sloot groeit gestaag. Heel wat anders dan vorig jaar toen de sloot op zeker moment geheel droog lag, maar nu staat er voldoende water in met als gevolg veel waterplanten. Zo ook de zwanenbloem. Een paar jaar geleden dook hij ineens op. Het eerste exemplaar dat ik spotte was nieuw voor mij, geen idee wat voor bloem dat was dus ben ik op zoek gegaan en kwam tot de conclusie dat het om de zwanenbloem ging, een moerasplant.

Ieder jaar zijn er meer zwanenbloemen. Een teken dat de omstandigheden in de sloot goed zijn, want de zwanenbloem doet het goed in voedselrijk water. Ook de sigaren, eigenlijk lisdodden geheten, zijn er dit jaar in overvloed. Ook zij gedijen bij voedselrijk water en zorgen er tevens voor dat het water nog schoner wordt. Het aantal amfibieën neemt ook gestaag toe. Zodra je langs de sloot loopt hoor je voortdurend ‘plons’ ten teken dat er weer wat in de sloot gesprongen is.

Pijlkruid met bloem

Pijlkruid met bloem

Onlangs ontdekte ik op mijn wandeltocht langs de sloot weer iets nieuws. Een plant met pijlvormige bladeren en kleine lichtroze bloemen. Even googelen met de zoekterm ‘moerasplanten’ en ik had het gevonden. De naam is onmiskenbaar: pijlkruid, genoemd naar het pijlvormige blad. Zo her en der staan pollen met de pijlvormige bladeren, van bloemen echter is nog weinig sprake en zo klein dat ze van een afstand lastig te fotograferen zijn (met mijn beperkte middelen althans). Om echt dichterbij te kunnen komen zal ik lieslaarzen aan moeten trekken om te voorkomen dat mijn laarzen vollopen.

Kortom: de natuur groeit en bloeit en de diversiteit neemt toe.

Na de pruimen komen de tomaten

Er zijn zo van die wetmatigheden in de natuur die onontkoombaar zijn, zelfs in de moestuin. We hebben net een hele serie pruimenjam gemaakt en nu komen massaal de tomaten los en is het tijd voor het maken van tomaten- en pastasaus. Vooral de combinatie met courgettes, die nu ook in ruime voorraad uit de tuin komen, maakt de pastasaus tot een groot succes. Was het voorheen experimenteren geblazen om de hoeveelheid courgettes op de een of andere manier te conserveren, hebben we inmiddels een goede manier gevonden door ze toe te voegen aan de pastasaus. Zie hier het recept.

Rode trostomaat en drie kleuren kerstomaat

Rode trostomaat en drie kleuren kerstomaat

Door de jaren heen zijn er zo van die favoriete tomaten ontstaan. Vooral de kerstomaten, ook wel cherrytomaten of snacktomaten genoemd, zijn populair. Lekker in de sla en bij de boterham. Maar zo bij het voorbij lopen kan ik ze ook niet weerstaan en steek ik er geregeld een in mijn mond. Niets is lekkerder dan eigen kweek (al denken mijn kinderen daar anders over, maar daar ga ik het nu niet over hebben).

Dit jaar heb ik het aantal soorten tomaten wat beperkt. Je kunt niet alles kweken en niet alles doet het even goed. De afgelopen jaren heb ik heel wat soorten tomaten gekweekt. Zo heb ik geprobeerd om mooie vleestomaten te kweken, maar voor die eenmaal goed en wel op gang kwamen was het seizoen al bijna voorbij en groeide ze niet voldoende door gebrek aan zonuren. Daar ben ik dus mee gestopt. Ik heb nu een gewone middelgrote tomaat en trostomaten. Die doen het prima.

Inmiddels heb ik ook de ideale soorten kerstomaten gevonden. Naast de bekende rode heb ik nu ook gele en ‘zwarte’ kerstomaten. Vooral erg leuk in de sla of om een eenvoudige lunch op te fleuren. De kerstomaten doen het buiten de kas veelal goed, maar dit jaar was het een ramp. Veel te veel regen kunnen tomaten echt niet tegen. En door de regen zijn er ook extra veel slakken. Ik kan je vertellen die lusten ook wel een tomaatje. Gelukkig had ik ook nog voldoende planten in de kas gezet en die doen het prima dus geen gebrek aan oogst.

De eerste serie pastasaus van dit jaar

De eerste serie pastasaus van dit jaar

De tomaat die ik dit jaar voor het laatst heb gekweekt is de pomodori (of is het nu pomodoro?). Ze staan nu al te beschimmelen in de kas en veel oogst heb ik er nog niet van. Dus die gaan uit het assortiment! Misschien vind ik nog eens een pomodori die het wel goed doet (heb je zaden of een suggestie dan hoor ik het graag), maar nu ben ik er even klaar mee.

In de keuken staan nu al weer een aantal potjes met tomatenzaden op kweek, voor het zaaiseizoen van volgend jaar. Dat gaat mij inmiddels ook heel goed af. Weten hoe dat werkt? De meeste tomaten die ik nu heb komen allemaal van eigen zaad.

Kortom het is weer een lekker tomatenseizoen!

 

Ecological Debt Day 8 augustus 2016

Vandaag is het Ecological Dept Day, ook wel Earth Overshoot Day genoemd. Dit is de dag van het jaar waarop wij de hoeveelheid natuurlijke grondstoffen, die voor iedereen op aarde beschikbaar zijn om van te kunnen leven, hebben opgebruikt. We gebruiken de rest van het jaar resources die er niet zijn, waardoor de aarde permanent en onherstelbare schade oploopt. De aarde wordt uitgeput en kan niet voldoende herstellen om aan de behoefte voor het volgende jaar te voldoen.

Earth Overshoot Day 2016Ieder jaar komt deze dag eerder, vorig jaar was dit nog op 13 augustus en het jaar daarvoor op 19 augustus, daardoor wordt onze aarde ieder jaar een stukje minder vruchtbaar. Voor onze behoeften aan natuurlijke hulpbronnen hebben we inmiddels al 1,6 aardbollen nodig. Dit kan zo niet doorgaan. We zullen maatregelen moeten nemen om het tij te keren. Laten we niet wachten tot de overheid of een maatschappelijke organisatie maatregelen neemt, of denken dat een ander wel zal minderen, want dat is je kop in het zand steken. Het gaat lukken als we allemaal ons steentje bijdragen.

De berekening van de Ecological Debt Day is gebaseerd op de ecologische voetafdruk en wordt als volgt berekend:

(Wereldwijde biocapaciteit van de aarde / Wereldwijde ecologische voetafdruk) x 365 dagen = Dag waarop het wereldwijde ecologische tekort ontstaat

Wat kunnen we doen om te voorkomen dat de datum van de Ecological Debt Day nog eerder in het jaar gaat vallen:
• Bewuster consumeren;
• Meer producten hergebruiken (laat je spullen repareren i.p.v. het direct weg te gooien);
• Eet bewust en vooral wat minder vlees;
• Minder voedsel verspillen;
• Zuinig zijn met water en schone lucht;
• Bewuster reizen (fiets, OV, auto delen, carpoolen);
• Zuinig zijn met energieverbruik;
• Wees zuinig op de natuur en de aarde.

 

Meer weten? Bekijk het volgende filmpje:

 

 

Bertha is zoek

Tijdens onze vakantie verbleven mijn broer en zijn vriendin in ons huis om voor de dieren te zorgen en de tuin een beetje in de gaten te houden. Na een aantal dagen waren broer en vriendin ineens in paniek! Bertha, een van onze hennen, was zoek. Tja geen leuk vooruitzicht dat je bij thuiskomst van de kippeneigenaren moet meedelen dat een van de dieren de verzorging niet heeft overleefd. Wat te doen?

WP_004866Omdat broer en vriendin wilden voorkomen dat wij op onze vakantiebestemming werden lastig gevallen en van schrik overhaast de terugreis in zouden zetten, hebben ze de vooraf ingestelde hulptroepen voor noodgevallen ingeroepen. Mijn schoonzus die een eindje verderop woont en zelf kippen heeft wist ook niet wat te doen, evenals alle andere familie en vrienden. In de omgeving werd het signalement van de hen afgegeven voor het geval ze zich zou laten zien.

Eigenlijk waren er maar twee opties: de kip had zich verstopt om welke reden dan ook of was dood. Even ging de gedachte uit naar de dagelijks voorbijlopende mannen die met een plastic tasje een rondje lopen. Maar die gedachte ging te ver. Terecht want eerzame hardwerkende fruitplukker moeten gewoon tussen de middag met hun lunchpakketje een rondje kunnen lopen. Dus bleef de vertwijfeling over het lot van de hen. Tot ze na twee dagen ineens weer bij de voederplaats opdook om vervolgens weer twee dagen uit beeld te blijven. Dus de eerste gedachte nam de overhand: ze had zich klaarblijkelijk ergens verstopt.

Iemand in de kring van hulptroepen opperde dat ze misschien wel ergens een nestje had zitten. Wellicht was ze de weg overgestoken om in alle rust in het maisveld aan de overkant te gaan zitten broeden. Dus hebben broer en vriendin na dagen van zoeken in eigen tuin ook het maisveld alsnog uitgekamd. Zonder succes, de hen was onvindbaar. Maar de hoop bleef omdat ze zich om de dag toch even liet zien.

Met die mededeling kwamen wij thuis. Nog niet eerder is een van onze eenjarige hennen broeds geweest dus hoe dat in zijn werk gaat wisten wij ook niet. Hopend op een goede afloop vertrokken broer en vriendin weer naar hun eigen huis de stad. Nu was het onze beurt om op zoek te gaan en het mysterie op te lossen. Inderdaad liet Bertha zich de tweede ochtend zien. Ik zat op het vinkentouw om te achterhalen waar ze zich terugtrok. Aan de voorkant van de tuin dook ze in het struikgewas, maar bleef onzichtbaar.

WP_004870Twee dagen later dook Bertha weer op. Nu ging ik als een haas met fototoestel op zoek naar de plek waar ze eerder was verdwenen. Met succes werd het vermoeden bevestigd. Onder een struik lagen vier eieren! Zodra Bertha haar plek inneemt op het nest is ze door haar schutkleuren niet te zien. Niet gek dus dat niemand haar had gevonden.

Door de overvloedige regen ziet Bertha er uit als een armzalig scharminkel, dus hebben we, bevestigd aan het hek, een paraplu boven haar gezet. Nu is het afwachten geblazen op wat komen gaat. Broer en vriendin hebben al toegezegd op kraamvisite te komen als het zover is.

Zoektocht naar de Etrusken

Het is al weer zo’n twintig jaar geleden dat ik met vrienden aan het eten was in de Haagse Kunstkring, de vereniging van Kunstenaars en Kunstliefhebbers, waarvan de vader van een vriendin lid was. Het was aan de vooravond van onze reis naar Cuba. Tijdens ons etentje zat een tafel verder een oudere man, met een verweerde sprekende kop, in zijn eentje te dineren. Zo nu en dan zag ik hem naar mij gluren. Aan het eind van ons etentje sprak hij mij aan en zei: “Dame, u heeft een Etruskische uitstraling!” Op die avond is mijn fascinatie voor de Etrusken ontstaan.

Pentax juli 2016 083Het was nog in het internetloze tijdperk dus ik moest naar de bibliotheek om iets meer te weten te komen over de Etrusken. Het is een volk dat zo’n drieduizend jaar geleden leefde in midden-Italië, het gebied dat nu Toscane en Umbrië heet. Het was een zeer hoogontwikkeld volk met een geheel eigen cultuur, taal en schrift. Vooral opvallend is de positie van de vrouw die gelijk was aan die van de man. Dat komt goed tot uitdrukking in de kunstschatten en de urnen die zijn overgebleven. Zowel mannen als vrouwen kregen mooie en imposante urnen mee in hun laatste rustplaats.

De Etrusken hebben jarenlang belangrijke posities bekleed en toch is het volk ten onder gegaan en uiteindelijk geheel verdwenen, inclusief hun schrift en taal. Een van de oorzaken is dat zij zich meer bezig hielden met kunstzinnige zaken dan met oorlog voeren. Uiteindelijk zijn ze 300 jaar v.Chr. door de Romeinen verslagen, maar veel van hun kunstschatten evenals de bijzondere manier waarop ze hun doden begroeven is bewaard gebleven.

Etruskische_beschaving kaartjeAl heel lang was mijn grootste wens een keer naar Italië af te reizen om het leefgebied van de Etrusken te ontdekken. Dat is er eindelijk van gekomen. In juli 2016 ben ik met man en kinderen met de auto naar Umbrië gereden en heb ik de adembenemende kunstwerken en de tombes met de zeer specifieke vierkanten urnen met eigen ogen kunnen aanschouwen. Ontroerend was het!

Umbrië is niet alleen het land van de Etrusken maar ook het land van Franciscus van Assisi en daarnaast het groene hart van Italië. Ooit woonde ik in de Franciscus van Assisiëlaan en ben ik mijn eigen groene oase aan het inrichten, allemaal goede redenen om in Umbrië vakantie te houden. Of ik mijn gelijkenis met de Etrusken heb aangetroffen? Niet echt. Of mijn uitstraling eender is weet ik niet, dat kan waarschijnlijk alleen een kunstenaar en kenner beoordelen.

Een korte impressie van de Etruskische kunst en urnen. De bezochte steden Siena, Assisi, Perugia, Chiusi e.d. laat ik achterwege:

 

Natter dan nat

Plassen in de moestuin heb ik nog niet eerder meegemaakt. Ook de watertank is tot de rand toe gevuld. De maand juni blijkt in de provincies Limburg en Brabant de natste maand ooit te zijn geweest. Maar ook hier in de Betuwe was het natter dan nat. Meestal sta ik in de maand juni dagelijks de moestuin te besproeien, maar nu hoefde dat gelukkig niet. Maar dat ik daarmee tijd over zou hebben om leuke dingen te doen is een misvatting. De nattigheid heeft zo zijn keerzijde.

Foto: VTwonen

Foto: VTwonen

Ten eerste leven de slakken op nattigheid. Iedere tuinder weet dat je tuin geen sompige drassige massa mag zijn, wil je de vraatzuchtige slakken weghouden. Als het droog is zitten ze diep weggestopt in de grond en komen pas tevoorschijn als de schemer invalt. Dan een rondje slakken vangen en het ergste leed is geleden. Maar met deze nattigheid is het dweilen met de kraan open. Op blote voeten over het gazon lopen is momenteel alleen voor helden. Het grasveld is een tapijt van slakken en met iedere stap die je zet zit er wel zo’n glibberig beestje onder je voet.

Zoals het er nu naar uitziet gaat het overgrote deel van onze pompoenoogst verloren. Meer dan de helft van alle planten is door slakkenvraat gesneuveld. Ieder advies om een slakkenplaag te voorkomen schiet tekort. De vogels, padden en egeltjes kunnen de hoeveelheid slakken namelijk niet opgegeten krijgen. Zag het er aanvankelijk naar uit dat de kippen wel een slakje lustten, inmiddels halen ze er hun neus voor op. Misschien toch maar eens Indische Loopeenden aanschaffen.

Onze droge sloot precies een jaar geleden.

Onze bijna droge sloot precies een jaar geleden.

De enorme hoeveelheid water die uit de lucht is komen zetten heeft nog een nadeel: alles groeit dat het een lieve lust is, zo ook de gewassen die je liever niet in je moestuin wilt hebben. De ongewenste gewassen groeien ook nog eens veel sneller dan het gekweekte goed. Misschien moeten we toch meer wilde planten gaan eten, denk ik steeds vaker. Die zijn ook minder vatbaar voor slakkenvaat. Een gedachte die steeds serieuzere vorm begint aan te nemen. Tenslotte is de mensheid ook ontstaan met alleen ongecultiveerde plantengroei. Moeten we misschien weer dat pad inslaan?

Toch heeft de nattigheid niet alleen nadelen. In maart en april hebben we ruim 2000 jonge bomen en struiken aangeplant. Daarvoor is de regen een uitkomst, anders hadden we ze iedere dag moeten besproeien en dat is een hoop werk. Op een enkele soort na groeit alles naar volle tevredenheid. Daar waar wij eerst het gevoel hadden dat we wat aan de late kant waren met de aanplant bewijst het resultaat het tegendeel. Gelukkig maar, als het enorm droog was geweest waren we veel tijd kwijt geweest met sproeien. Vorig jaar nog stond onze sloot bijna droog. De natuur is en blijft onvoorspelbaar en is ieder seizoen en ieder jaar weer anders.

Internationale Dag van de Yoga

Afgelopen zaterdag zei een vriendin nog tegen mij: “Goh Jolanda, hoe blijf jij toch zo slank?” Nou had ik op dat moment een hele strakke broek aan dus dat toonde extra slank. Maar ik had maar één antwoord: “Door de yoga natuurlijk.” Daar werd verbaasd op gereageerd: “Maar dat is toch heel zweverig, wordt je daar dan zo slank van?” Ik ben nooit dik geweest maar sinds ik zelf een paar uur per week lesgeef en daar ook nog eens de voorbereidingen voor doe is mijn lijf strakker dan ooit.

Jolanda Yoga 29-8-2015 041Yoga hoort bij mij. Ik doe mijn hele leven al niets anders. In mijn studententijd fietste ik iedere dag door Amsterdam langs een groene deur met een bordje “Yoga Studio” erop. Ik wist niet wat het was, internet bestond nog niet, dus kwam ik er ook niet zomaar achter wat yoga inhield. Het bordje bleef trekken, dus ben ik op een dag afgestapt, heb mijn fiets geparkeerd en ben door de groene deur gegaan. Vanaf dat moment ben ik in aanraking gekomen met yoga en is het een soort levensstijl geworden.

De laatste jaren begon er wat te kriebelen. Ik wilde eigenlijk zelf yogales geven. Dus ben ik een opleiding gaan doen die ik vorig jaar heb afgerond. Begin dit jaar ben ik gestart met een eigen yogapraktijk in mijn eigen dorp. Er was namelijk nog niemand die yogales gaf, dus gat in de markt zou je zeggen, hoewel het een klein dorpje is waar ik woon. Maar toch het begin is er en de meeste deelnemers komen niet uit mijn dorp!

Zelf yogales geven doet mij goed en niet alleen aan de buitenkant ook innerlijk gebeurt er veel. Het past zo goed bij mij dat ik het eigenlijk al jaren eerder had moeten doen. Er wordt steeds meer onderzoek gedaan naar de voordelen van yoga en meditatie. Zelf mediteer ik al weer zo’n 15 jaar. Zo nu en dan heb ik discussies met mensen die er niet in geloven en als argument gebruiken dat het niet wetenschappelijk is bewezen. Daar haal ik mijn schouders over op. Bij mij werkt het en bij veel van mijn cursisten ook.

De onderzoeken die worden gedaan naar de effecten van yoga en meditatie leveren steeds duidelijkere resultaten. Zaterdag 18 juni 2016 besteedde de NRC ook aandacht aan de “helende kracht van yoga“. Dus ik blijf hoopvol dat eens de sceptici, geïnspireerd door positieve wetenschappelijke berichten, het licht gaan zien en er zelf mee aan de slag gaan. Ondertussen ga ik gewoon door waar ik mee bezig ben.

Zelf weten hoe een wetenschapper er tegenaan kijkt? Bekijk de TED talk van neurowetenschapper Sara Lazar.